Dramat romantyczny to gatunek literacki, który rozwinął się w epoce romantyzmu. Dramat romantyczny charakteryzuje się łamaniem zasady trzech jedności, mieszaniem elementów tragicznych i komicznych oraz wprowadzaniem elementów fantastycznych. W polskiej literaturze najbardziej znanym przykładem są "Dziady" Adama Mickiewicza, gdzie świat realny miesza się z nadprzyrodzonym. Polski dramat romantyczny często porusza tematy narodowowyzwoleńcze i metafizyczne, co doskonale widać w obrzędzie Dziadów, gdzie dusze zmarłych powracają wśród żywych.

W "Dziadach" cierpienie pokazane jest jako nieodłączny element ludzkiego życia i droga do odkupienia. Motyw cierpienia w literaturze pojawia się w historii każdej z przywołanych dusz - od Józia i Rózi, którzy nie zaznali goryczy za życia, przez pasterkę Zosię, aż po złego pana, który cierpi za swoje winy. Mickiewicz przekazuje ważną myśl: "Kto nie doznał goryczy ni razu, ten nie dozna słodyczy w niebie", co jest jednym z kluczowych przesłań utworu. Rodzaje cierpienia w literaturze pokazane w "Dziadach" obejmują zarówno cierpienie fizyczne (męki złego pana), jak i duchowe (tęsknota Zosi).

Różnica polega głównie na ciężarze win i charakterze kary. Duchy lekkie (Józio i Rózia) to dusze dzieci, które nie zaznały goryczy życia, podczas gdy duch pośredni (Zosia) to osoba, która nie zaznała ani prawdziwego szczęścia, ani cierpienia. "Dziady" jako dramat romantyczny pokazują też ducha ciężkiego (zły pan), który za życia krzywdził innych i teraz cierpi męki. Każdy typ ducha jest przywoływany w inny sposób - dla duchów lekkich zapala się kądziel, dla pośrednich wianek ze święconego ziela, a dla ciężkich wódkę w kotle, co podkreśla dramat romantyczny jako gatunek łączący obrzędowość ludową z metafizyką.

Motyw cierpienia pojawia się w literaturze od najdawniejszych czasów i ma uniwersalne znaczenie. Motyw cierpienia w sztuce służy często jako droga do odkupienia, oczyszczenia lub poznania prawdy. W literaturze romantycznej, jak w "Dziadach", cierpienie ma wymiar metafizyczny i jest niezbędnym doświadczeniem na drodze do nieba. W późniejszych epokach, jak w "Lalce" Prusa, cierpienie nabiera wymiaru społecznego i psychologicznego. Motyw cierpienia w "Lalce" widoczny jest w postaci Wokulskiego, którego niespełniona miłość prowadzi do osobistej tragedii, pokazując, jak cierpienie może kształtować ludzki los i charakter.