Bohaterowie i ich znaczenie
Konrad (wcześniej Gustaw) to główny bohater, który w celi więziennej przechodzi dramatyczną przemianę duchową. W Wielkiej Improwizacji rzuca wyzwanie samemu Bogu, co jest jedną z najśmielszych scen w literaturze polskiej.
Ksiądz Piotr stanowi przeciwieństwo Konrada - jest pełen miłości do Boga i ludzi. To on ratuje duszę Konrada i przepowiada przyjście tajemniczego "czterdzieści i cztery", wprowadzając ideę mesjanizmu.
Pozostali bohaterowie pokazują różne postawy wobec zniewolenia: Rollinson (młody patriota skazany na śmierć), Pelikan (zdrajca narodowy), czy Ena (która doznaje mistycznej wizji Matki Boskiej).
Mesjanizm, prometeizm i martyrologia to trzy kluczowe idee dzieła - Polska jako Chrystus narodów, który cierpi za innych i zmartwychwstanie.
💡 Kluczowe: Każdy bohater reprezentuje inną postawę wobec niewoli - od buntu przez zdradę po mistyczne oddanie.