Cechy i elementy epiki
Epika to rodzaj literacki, w którym o wydarzeniach opowiada narrator. W utworach epickich bohaterowie wypowiadają się w dialogach i monologach, a świat przedstawiony ma charakter fabuły. Większość utworów epickich pisana jest prozą, choć zdarzają się również pisane wierszem.
Najważniejsze elementy utworów epickich to: narrator (osoba opowiadająca, której nie należy mylić z autorem), narracja (sposób opowiadania), fabuła (ciąg zdarzeń tworzący historię) oraz bohaterowie. Fabuła może być jednowątkowa lub wielowątkowa i składa się z takich elementów jak ekspozycja, zawiązanie akcji, rozwinięcie, punkt kulminacyjny i rozwiązanie.
Narrator może być pierwszoosobowy (używa "ja", uczestniczy w wydarzeniach, wyraża własne opinie) lub trzecioosobowy (stoi z boku, jest wszechwiedzący, nie ocenia zdarzeń). Bohaterów dzielimy na głównych, drugoplanowych i epizodycznych, a także na pozytywnych, negatywnych, statycznych (niezmiennych) i dynamicznych (przechodzących przemianę).
Warto zapamiętać! W każdym utworze epickim znajdziesz te same elementy składowe, ale ich układ i znaczenie mogą się różnić w zależności od gatunku literackiego.
Gatunki epickie
Krótkie formy epickie to m.in. mit (opowieść fantastyczna o bogach i herosach), legenda (wyjaśnia powstanie miast czy państw), baśń (fantastyczna z dobrym zakończeniem), przypowieść (krótka opowieść z nauką moralną) i bajka (krótka, zwięzła, z morałem).
Formy osobiste to pamiętnik (autor wspomina dawne wydarzenia) i dziennik (autor na bieżąco opisuje wydarzenia). Popularne są także nowela (krótka, z wyraźnym punktem kulminacyjnym i puentą) oraz opowiadanie (zwykle jednowątkowe, z rozbudowanymi opisami).
Najobszerniejsze formy epickie to epopeja (rozbudowana, wielowątkowa, pisana wierszem, rozpoczynająca się inwokacją) oraz powieść (obszerna, wielowątkowa, z wieloma bohaterami). Powieść występuje w różnych odmianach: historyczna, obyczajowa, przygodowa, kryminalna, fantastyczno-naukowa i fantasy.
Teraz znasz już podstawowe cechy epiki i jej najważniejsze gatunki. Ta wiedza przyda ci się przy analizie lektur szkolnych i pisaniu własnych wypracowań!