Rozmaite funkcje językowe: Metajęzykowa, Fatyczna, i inne

Podstawowe funkcje językowych

Funkcja informatywna to najczęściej spotykana funkcja - służy do przekazywania faktów i informacji. Znajdziesz ją w podręcznikach, artykułach w gazetach czy wiadomościach w telewizji. Składa się głównie ze zwykłych zdań oznajmujących.

Funkcja ekspresywna pokazuje emocje i uczucia nadawcy. Rozpoznasz ją po zdrobnieniach (koteczek), wykrzyknikach (och!) i zdaniach wykrzyknikowych. Dominuje w wierszach osobistych, recenzjach filmów czy codziennych rozmowach z przyjaciółmi.

Funkcja impresywna (zwana też perswazyjną) ma na celu wpłynięcie na zachowanie odbiorcy. Występuje w reklamach, poleceniach nauczyciela czy prośbach. Zamiast surowych rozkazów często używamy grzecznych form: "Czy mógłbyś mi pomóc?" zamiast "Pomóż mi!".

Szybka wskazówka: Jeśli tekst zawiera dużo faktów - to funkcja informatywna. Jeśli pełen emocji - ekspresywna. Jeśli próbuje Cię do czegoś nakłonić - impresywna.

Pozostałe funkcje językowe

Funkcja poetycka skupia się na formie wypowiedzi - jak brzmi, jak jest zbudowana. Znajdziesz ją w wierszach, gdzie ważna jest rymowana forma, rytm i różne środki poetyckie jak metafory czy porównania.

Funkcja metajęzykowa pojawia się, gdy mówimy o samym języku. Kiedy pytasz "Co znaczy to słowo?" lub definiujesz pojęcie na lekcji polskiego - używasz właśnie tej funkcji.

Funkcja fatyczna to wszystko, co służy nawiązaniu lub zakończeniu kontaktu. Zwroty jak "Cześć!", "Do widzenia!", używanie imion czy zwrotów grzecznościowych - wszystko to ma za zadanie utrzymać dobry kontakt między rozmówcami.

Funkcje magiczna i stanowiąca to specjalne przypadki. Funkcja magiczna to życzenia, zaklęcia czy przekleństwa, które mają "magicznie" wpłynąć na rzeczywistość. Funkcja stanowiąca rzeczywiście zmienia świat - jak przysięga małżeńska czy wyrok sądu.

Pamiętaj: Na egzaminie często pytają o rozpoznanie funkcji w konkretnych tekstach - ćwicz na przykładach z reklam, wierszy i artykułów!