Opowiadanie Marka Nowakowskiego "Górą Edek" to przenikliwa analiza polskiego społeczeństwa...
Język polski2524 wyświetleń·Zaktualizowano 26 lip 2026·2 stronyGórą Edek: Historia Pełna Emocji
Aleksandra@aleksiak_17
1
of 2
Geneza i kontekst utworu
Opowiadanie "Górą Edek" zostało opublikowane w 1999 roku, dziesięć lat po upadku komunizmu w Polsce. Utwór pochodzi ze zbioru "Prawo prerii", którego tematem jest społeczeństwo w czasie transformacji ustrojowej, uczące się korzystać z nowej wolności i aspirujące do zachodniego stylu życia.
Tytuł bezpośrednio nawiązuje do dramatu "Tango" Sławomira Mrożka, a konkretnie do postaci Edka - brutalnego chama, wobec którego inteligent zawsze pozostaje bezsilny. Ta aluzja sugeruje, że pomimo zmiany ustroju, społeczeństwo znów ulega prymitywnym jednostkom pozbawionym skrupułów.
W kontekście historycznym utwór odnosi się do gospodarki wolnorynkowej, która teoretycznie dawała szanse wszystkim, ale w praktyce o sukcesie decydowały nie tyle wykształcenie czy wiedza, ile wyrachowanie i pieniądze. Nowa elita stworzyła własną hierarchię wartości, gdzie bezwzględność stała się atutem.
Warto zapamiętać! Postać Edka w opowiadaniu reprezentuje nowy typ człowieka po przełomie ustrojowym - arogancki, bezceremonialny, skupiony wyłącznie na karierze i pieniądzach, używający siły do osiągania celów.
2
of 2
Symbolika i obraz społeczeństwa
Krótka scena na parkingu stanowi symboliczne przedstawienie anarchii, która zastąpiła prawo w postkomunistycznej Polsce. Nowakowski pokazuje, że brak zasad stał się normą, a uprzejmi ludzie przestrzegający prawa są traktowani jako słabi i lekceważeni.
Inteligent w utworze został przedstawiony jako osoba przywiązana do tradycyjnych wartości. Jest fizycznie niepozorny - niski, drobny, w okularach, co kontrastuje z wyglądem Edka - wysokiego, tęgiego mężczyzny w skórzanej kurtce. W nowej rzeczywistości inteligent zostaje zlekceważony, co symbolizuje, że w państwie posttotalitarnym siła wygrywa z inteligencją.
Współczesny Edek to cynik i egoista, dbający wyłącznie o własny interes. Ignoruje słabszych, nie szanuje innych, wyglądem przypomina przestępcę i zachowuje się jak prostak. Mimo to (a może właśnie dlatego) odnosi sukcesy w nowej rzeczywistości.
Pamiętaj! Nowakowski pokazuje społeczeństwo postkomunistyczne jako arenę bezwzględnej walki o korzyści, gdzie uprzejmość jest uznawana za słabość, a sukces osiąga się kosztem moralności.
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Szewcy
9Język polskiMotywy w 'Skąpcu'
Analiza kluczowych motywów literackich w 'Skąpcu' Moliera, w tym relacji rodzinnych, obsesji na punkcie pieniędzy oraz buntu młodzieży. Zawiera omówienie bohaterów, plan wydarzeń oraz konteksty społeczne. Idealne dla uczniów przygotowujących się do lekcji lub egzaminów.
415,378324
Język polskiSzewcy
Notatka
34,62285
Język polskiSzewcy: Dramat Witkiewicza
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który bada mechanizmy władzy i rewolucji w kontekście współczesnego społeczeństwa. Obejmuje genezę utworu, głównych bohaterów oraz kluczowe motywy, takie jak władza, praca i deformacja świata. Idealne dla studentów literatury i teatru. Typ: streszczenie.
310,350273
Język polskiTeoria Czystej Formy w Szewcach
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, koncentrująca się na Teorii Czystej Formy, motywach pracy, władzy, buntu oraz deformacji świata. Obejmuje omówienie ideologicznych przesłań, struktury utworu oraz jego krytyki współczesnej cywilizacji. Idealne dla studentów przygotowujących się do egzaminów z literatury polskiej i dramatu awangardowego.
45,894102
Język polskiGroteska w 'Szewcach'
Analiza dramatyczna 'Szewców' Witkacego, ukazująca groteskowe i absurdalne aspekty społeczeństwa lat 30. XX wieku. Obejmuje kluczowe tematy, takie jak rewolucje społeczne, krytyka klasy społecznej oraz wpływ mitów narodowych. Idealne dla uczniów przygotowujących się do rozszerzonej matury z literatury.
33,02173
Język polskiGroteska w 'Szewcach'
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który ukazuje kryzys cywilizacji, dehumanizację społeczeństwa oraz groteskowe przedstawienie rzeczywistości. Zawiera omówienie głównych postaci, tematów rewolucji, pracy i tradycji, a także kontekstu społeczno-politycznego lat 30. XX wieku. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.
211,435262
Język polskiSkąpiec moliera
Skoapiec moliera notatka bohaterowie czas miejsce roadzaj komizm humor skąpstwo harpagona
31,14011
Język polskiRewolucje w Szewcach
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który przedstawia katastroficzną wizję społeczeństwa i trzy rewolucje: proletariacką, faszystowską i technokratyczną. Zawiera omówienie kluczowych motywów, takich jak władza, praca i deformacja rzeczywistości. Idealne dla studentów literatury i dramatu.
44,933104
Język polskiRewolucje w Szewcach Witkacego
Analiza trzech kluczowych rewolucji w dramacie Witkacego: faszystowskiej, socjalistycznej i anarchistycznej. Zrozumienie ideologii, postaci i ich wpływu na społeczeństwo. Materiał zawiera szczegółowe omówienie politycznych prądów oraz ich konsekwencji dla kultury i jednostki.
42,73056
Najpopularniejsze notatki z Język polski
9W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9850
Q
Język polskiQuiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
73,6042
Język polskiPolski e8
Egzamin ósmoklasisty
88,698377
B
Język polskiBalladyna- quiz do lektury | egzamin ósmoklasisty
quiz z lektury „Balladyna” 🥰 idealny jako powtórka przed egzaminem
822,54591
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Pan Tadeusz
Zapoznasz się z genezą utworu, czasem i miejscem akcji oraz galerią najważniejszych postaci epopei Adama Mickiewicza.
83,8670
B
Język polskiBohaterowie lektury Kamienie na szaniec
Poznasz najważniejsze informacje o Alku, Rudym i Zośce oraz ich wzajemnych relacjach i cechach charakteru.
83,8410
W
Język polskiWprowadzenie do lektury "Quo vadis"
Rozpoznaj kluczowe postacie, czas i miejsce akcji oraz najważniejsze wydarzenia w powieści Henryka Sienkiewicza.
83,3110
Ś
Język polskiŚwiat przedstawiony w Balladynie
Rozpoznawanie głównych bohaterów, czasu i miejsca akcji oraz kluczowych wydarzeń dramatu Juliusza Słowackiego.
72,6600
Język polskiZemsta - Kluczowe Postacie
Odkryj kluczowe postacie i ich relacje w dramacie 'Zemsta' Aleksandra Fredry. Analiza bohaterów, ich cech oraz kontekstu historycznego akcji. Idealne dla uczniów przygotowujących się do lekcji lub egzaminów. Gatunek: komedia, epoka: romantyzm.
714,590450
Najpopularniejsze notatki
9K
TechnikaKarta rowerowa
UwU
55,4063
N
TechnikaNauka znaków drogowych
Uczenie się zanków drogowych na sprawdzian-kartkówkę
54,0182
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9850
Q
Język polskiQuiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
73,6042
B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8054
Język polskiPolski e8
Egzamin ósmoklasisty
88,698377
T
Matematykatabliczka mnożenia do 100
tabliczka mnożenia do 100
53,8872
C
Język angielskiCzasowniki nieregularne w Past Simple
Ćwicz odmianę popularnych czasowników nieregularnych i twórz zdania przeczące z operatorem didn't w czasie Past Simple.
65,0410
W
MatematykaWzory na pola wielokątów
Rozpoznawanie i utrwalanie podstawowych wzorów na pola prostokątów, kwadratów, trójkątów i trapezów.
64,9090
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS
Język polski2524 wyświetleń·Zaktualizowano 26 lip 2026·2 stronyGórą Edek: Historia Pełna Emocji
Aleksandra@aleksiak_17
Opowiadanie Marka Nowakowskiego "Górą Edek" to przenikliwa analiza polskiego społeczeństwa po upadku komunizmu. Utwór pokazuje, jak w nowej rzeczywistości gospodarki wolnorynkowej zmieniły się relacje międzyludzkie i hierarchia wartości, gdzie brutalna siła i bezwzględność zaczynają górować nad kulturą i inteligencją.
1
of 2
Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Geneza i kontekst utworu
Opowiadanie "Górą Edek" zostało opublikowane w 1999 roku, dziesięć lat po upadku komunizmu w Polsce. Utwór pochodzi ze zbioru "Prawo prerii", którego tematem jest społeczeństwo w czasie transformacji ustrojowej, uczące się korzystać z nowej wolności i aspirujące do zachodniego stylu życia.
Tytuł bezpośrednio nawiązuje do dramatu "Tango" Sławomira Mrożka, a konkretnie do postaci Edka - brutalnego chama, wobec którego inteligent zawsze pozostaje bezsilny. Ta aluzja sugeruje, że pomimo zmiany ustroju, społeczeństwo znów ulega prymitywnym jednostkom pozbawionym skrupułów.
W kontekście historycznym utwór odnosi się do gospodarki wolnorynkowej, która teoretycznie dawała szanse wszystkim, ale w praktyce o sukcesie decydowały nie tyle wykształcenie czy wiedza, ile wyrachowanie i pieniądze. Nowa elita stworzyła własną hierarchię wartości, gdzie bezwzględność stała się atutem.
Warto zapamiętać! Postać Edka w opowiadaniu reprezentuje nowy typ człowieka po przełomie ustrojowym - arogancki, bezceremonialny, skupiony wyłącznie na karierze i pieniądzach, używający siły do osiągania celów.
2
of 2Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.
Symbolika i obraz społeczeństwa
Krótka scena na parkingu stanowi symboliczne przedstawienie anarchii, która zastąpiła prawo w postkomunistycznej Polsce. Nowakowski pokazuje, że brak zasad stał się normą, a uprzejmi ludzie przestrzegający prawa są traktowani jako słabi i lekceważeni.
Inteligent w utworze został przedstawiony jako osoba przywiązana do tradycyjnych wartości. Jest fizycznie niepozorny - niski, drobny, w okularach, co kontrastuje z wyglądem Edka - wysokiego, tęgiego mężczyzny w skórzanej kurtce. W nowej rzeczywistości inteligent zostaje zlekceważony, co symbolizuje, że w państwie posttotalitarnym siła wygrywa z inteligencją.
Współczesny Edek to cynik i egoista, dbający wyłącznie o własny interes. Ignoruje słabszych, nie szanuje innych, wyglądem przypomina przestępcę i zachowuje się jak prostak. Mimo to (a może właśnie dlatego) odnosi sukcesy w nowej rzeczywistości.
Pamiętaj! Nowakowski pokazuje społeczeństwo postkomunistyczne jako arenę bezwzględnej walki o korzyści, gdzie uprzejmość jest uznawana za słabość, a sukces osiąga się kosztem moralności.
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Szewcy
9Język polskiMotywy w 'Skąpcu'
Analiza kluczowych motywów literackich w 'Skąpcu' Moliera, w tym relacji rodzinnych, obsesji na punkcie pieniędzy oraz buntu młodzieży. Zawiera omówienie bohaterów, plan wydarzeń oraz konteksty społeczne. Idealne dla uczniów przygotowujących się do lekcji lub egzaminów.
415,378324
Język polskiSzewcy
Notatka
34,62285
Język polskiSzewcy: Dramat Witkiewicza
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który bada mechanizmy władzy i rewolucji w kontekście współczesnego społeczeństwa. Obejmuje genezę utworu, głównych bohaterów oraz kluczowe motywy, takie jak władza, praca i deformacja świata. Idealne dla studentów literatury i teatru. Typ: streszczenie.
310,350273
Język polskiTeoria Czystej Formy w Szewcach
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, koncentrująca się na Teorii Czystej Formy, motywach pracy, władzy, buntu oraz deformacji świata. Obejmuje omówienie ideologicznych przesłań, struktury utworu oraz jego krytyki współczesnej cywilizacji. Idealne dla studentów przygotowujących się do egzaminów z literatury polskiej i dramatu awangardowego.
45,894102
Język polskiGroteska w 'Szewcach'
Analiza dramatyczna 'Szewców' Witkacego, ukazująca groteskowe i absurdalne aspekty społeczeństwa lat 30. XX wieku. Obejmuje kluczowe tematy, takie jak rewolucje społeczne, krytyka klasy społecznej oraz wpływ mitów narodowych. Idealne dla uczniów przygotowujących się do rozszerzonej matury z literatury.
33,02173
Język polskiGroteska w 'Szewcach'
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który ukazuje kryzys cywilizacji, dehumanizację społeczeństwa oraz groteskowe przedstawienie rzeczywistości. Zawiera omówienie głównych postaci, tematów rewolucji, pracy i tradycji, a także kontekstu społeczno-politycznego lat 30. XX wieku. Idealne dla uczniów przygotowujących się do egzaminów z języka polskiego na poziomie rozszerzonym.
211,435262
Język polskiSkąpiec moliera
Skoapiec moliera notatka bohaterowie czas miejsce roadzaj komizm humor skąpstwo harpagona
31,14011
Język polskiRewolucje w Szewcach
Analiza dramatu 'Szewcy' Stanisława Ignacego Witkiewicza, który przedstawia katastroficzną wizję społeczeństwa i trzy rewolucje: proletariacką, faszystowską i technokratyczną. Zawiera omówienie kluczowych motywów, takich jak władza, praca i deformacja rzeczywistości. Idealne dla studentów literatury i dramatu.
44,933104
Język polskiRewolucje w Szewcach Witkacego
Analiza trzech kluczowych rewolucji w dramacie Witkacego: faszystowskiej, socjalistycznej i anarchistycznej. Zrozumienie ideologii, postaci i ich wpływu na społeczeństwo. Materiał zawiera szczegółowe omówienie politycznych prądów oraz ich konsekwencji dla kultury i jednostki.
42,73056
Najpopularniejsze notatki z Język polski
9W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9850
Q
Język polskiQuiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
73,6042
Język polskiPolski e8
Egzamin ósmoklasisty
88,698377
B
Język polskiBalladyna- quiz do lektury | egzamin ósmoklasisty
quiz z lektury „Balladyna” 🥰 idealny jako powtórka przed egzaminem
822,54591
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Pan Tadeusz
Zapoznasz się z genezą utworu, czasem i miejscem akcji oraz galerią najważniejszych postaci epopei Adama Mickiewicza.
83,8670
B
Język polskiBohaterowie lektury Kamienie na szaniec
Poznasz najważniejsze informacje o Alku, Rudym i Zośce oraz ich wzajemnych relacjach i cechach charakteru.
83,8410
W
Język polskiWprowadzenie do lektury "Quo vadis"
Rozpoznaj kluczowe postacie, czas i miejsce akcji oraz najważniejsze wydarzenia w powieści Henryka Sienkiewicza.
83,3110
Ś
Język polskiŚwiat przedstawiony w Balladynie
Rozpoznawanie głównych bohaterów, czasu i miejsca akcji oraz kluczowych wydarzeń dramatu Juliusza Słowackiego.
72,6600
Język polskiZemsta - Kluczowe Postacie
Odkryj kluczowe postacie i ich relacje w dramacie 'Zemsta' Aleksandra Fredry. Analiza bohaterów, ich cech oraz kontekstu historycznego akcji. Idealne dla uczniów przygotowujących się do lekcji lub egzaminów. Gatunek: komedia, epoka: romantyzm.
714,590450
Najpopularniejsze notatki
9K
TechnikaKarta rowerowa
UwU
55,4063
N
TechnikaNauka znaków drogowych
Uczenie się zanków drogowych na sprawdzian-kartkówkę
54,0182
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9850
Q
Język polskiQuiz-Dziady cz.2
Ten quiz sprawdzi twoją wiedzę z Dziadów🫶!
73,6042
B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8054
Język polskiPolski e8
Egzamin ósmoklasisty
88,698377
T
Matematykatabliczka mnożenia do 100
tabliczka mnożenia do 100
53,8872
C
Język angielskiCzasowniki nieregularne w Past Simple
Ćwicz odmianę popularnych czasowników nieregularnych i twórz zdania przeczące z operatorem didn't w czasie Past Simple.
65,0410
W
MatematykaWzory na pola wielokątów
Rozpoznawanie i utrwalanie podstawowych wzorów na pola prostokątów, kwadratów, trójkątów i trapezów.
64,9090
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS