Opowiadanie Marka Nowakowskiego "Górą Edek" to przenikliwa analiza polskiego społeczeństwa...
Język polski2,522 wyświetleń·Zaktualizowano Jun 6, 2026·2 stronyGórą Edek: Historia Pełna Emocji
Aleksandra@aleksiak_17
1
of 2
Geneza i kontekst utworu
Opowiadanie "Górą Edek" zostało opublikowane w 1999 roku, dziesięć lat po upadku komunizmu w Polsce. Utwór pochodzi ze zbioru "Prawo prerii", którego tematem jest społeczeństwo w czasie transformacji ustrojowej, uczące się korzystać z nowej wolności i aspirujące do zachodniego stylu życia.
Tytuł bezpośrednio nawiązuje do dramatu "Tango" Sławomira Mrożka, a konkretnie do postaci Edka - brutalnego chama, wobec którego inteligent zawsze pozostaje bezsilny. Ta aluzja sugeruje, że pomimo zmiany ustroju, społeczeństwo znów ulega prymitywnym jednostkom pozbawionym skrupułów.
W kontekście historycznym utwór odnosi się do gospodarki wolnorynkowej, która teoretycznie dawała szanse wszystkim, ale w praktyce o sukcesie decydowały nie tyle wykształcenie czy wiedza, ile wyrachowanie i pieniądze. Nowa elita stworzyła własną hierarchię wartości, gdzie bezwzględność stała się atutem.
Warto zapamiętać! Postać Edka w opowiadaniu reprezentuje nowy typ człowieka po przełomie ustrojowym - arogancki, bezceremonialny, skupiony wyłącznie na karierze i pieniądzach, używający siły do osiągania celów.
2
of 2
Symbolika i obraz społeczeństwa
Krótka scena na parkingu stanowi symboliczne przedstawienie anarchii, która zastąpiła prawo w postkomunistycznej Polsce. Nowakowski pokazuje, że brak zasad stał się normą, a uprzejmi ludzie przestrzegający prawa są traktowani jako słabi i lekceważeni.
Inteligent w utworze został przedstawiony jako osoba przywiązana do tradycyjnych wartości. Jest fizycznie niepozorny - niski, drobny, w okularach, co kontrastuje z wyglądem Edka - wysokiego, tęgiego mężczyzny w skórzanej kurtce. W nowej rzeczywistości inteligent zostaje zlekceważony, co symbolizuje, że w państwie posttotalitarnym siła wygrywa z inteligencją.
Współczesny Edek to cynik i egoista, dbający wyłącznie o własny interes. Ignoruje słabszych, nie szanuje innych, wyglądem przypomina przestępcę i zachowuje się jak prostak. Mimo to (a może właśnie dlatego) odnosi sukcesy w nowej rzeczywistości.
Pamiętaj! Nowakowski pokazuje społeczeństwo postkomunistyczne jako arenę bezwzględnej walki o korzyści, gdzie uprzejmość jest uznawana za słabość, a sukces osiąga się kosztem moralności.
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Szewcy
9Najpopularniejsze notatki z Język polski
9Najpopularniejsze notatki
9Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS
Język polski2,522 wyświetleń·Zaktualizowano Jun 6, 2026·2 stronyGórą Edek: Historia Pełna Emocji
Aleksandra@aleksiak_17
Opowiadanie Marka Nowakowskiego "Górą Edek" to przenikliwa analiza polskiego społeczeństwa po upadku komunizmu. Utwór pokazuje, jak w nowej rzeczywistości gospodarki wolnorynkowej zmieniły się relacje międzyludzkie i hierarchia wartości, gdzie brutalna siła i bezwzględność zaczynają górować nad kulturą i inteligencją.
1
of 2
Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Geneza i kontekst utworu
Opowiadanie "Górą Edek" zostało opublikowane w 1999 roku, dziesięć lat po upadku komunizmu w Polsce. Utwór pochodzi ze zbioru "Prawo prerii", którego tematem jest społeczeństwo w czasie transformacji ustrojowej, uczące się korzystać z nowej wolności i aspirujące do zachodniego stylu życia.
Tytuł bezpośrednio nawiązuje do dramatu "Tango" Sławomira Mrożka, a konkretnie do postaci Edka - brutalnego chama, wobec którego inteligent zawsze pozostaje bezsilny. Ta aluzja sugeruje, że pomimo zmiany ustroju, społeczeństwo znów ulega prymitywnym jednostkom pozbawionym skrupułów.
W kontekście historycznym utwór odnosi się do gospodarki wolnorynkowej, która teoretycznie dawała szanse wszystkim, ale w praktyce o sukcesie decydowały nie tyle wykształcenie czy wiedza, ile wyrachowanie i pieniądze. Nowa elita stworzyła własną hierarchię wartości, gdzie bezwzględność stała się atutem.
Warto zapamiętać! Postać Edka w opowiadaniu reprezentuje nowy typ człowieka po przełomie ustrojowym - arogancki, bezceremonialny, skupiony wyłącznie na karierze i pieniądzach, używający siły do osiągania celów.
2
of 2Zarejestruj się, aby zobaczyć notatkę. To nic nie kosztuje!
- Dostęp do wszystkich materiałów
- Popraw swoje oceny
- Dołącz do milionów studentów
Symbolika i obraz społeczeństwa
Krótka scena na parkingu stanowi symboliczne przedstawienie anarchii, która zastąpiła prawo w postkomunistycznej Polsce. Nowakowski pokazuje, że brak zasad stał się normą, a uprzejmi ludzie przestrzegający prawa są traktowani jako słabi i lekceważeni.
Inteligent w utworze został przedstawiony jako osoba przywiązana do tradycyjnych wartości. Jest fizycznie niepozorny - niski, drobny, w okularach, co kontrastuje z wyglądem Edka - wysokiego, tęgiego mężczyzny w skórzanej kurtce. W nowej rzeczywistości inteligent zostaje zlekceważony, co symbolizuje, że w państwie posttotalitarnym siła wygrywa z inteligencją.
Współczesny Edek to cynik i egoista, dbający wyłącznie o własny interes. Ignoruje słabszych, nie szanuje innych, wyglądem przypomina przestępcę i zachowuje się jak prostak. Mimo to (a może właśnie dlatego) odnosi sukcesy w nowej rzeczywistości.
Pamiętaj! Nowakowski pokazuje społeczeństwo postkomunistyczne jako arenę bezwzględnej walki o korzyści, gdzie uprzejmość jest uznawana za słabość, a sukces osiąga się kosztem moralności.
Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...
Czym jest Towarzysz AI z Knowunity?
Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.
Gdzie mogę pobrać aplikację Knowunity?
Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.
Czy aplikacja Knowunity naprawdę jest darmowa?
Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.
Podobne notatki
Najpopularniejsze notatki: Szewcy
9Najpopularniejsze notatki z Język polski
9Najpopularniejsze notatki
9Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.
Zobacz, co mówią o nas nasi użytkownicy. Pokochali nas — pokochasz też i Ty.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze przemyślana. Do tej pory znalazłem wszystko, czego szukałem i mogłem się wiele nauczyć z innych notatek! Na pewno wykorzystam aplikację do pomocy przy robieniu prac domowych! No i oczywiście bardzo pomaga też jako inspiracja do robienia swoich notatek.
Stefan Sużytkownik iOS
Ta aplikacja jest naprawdę świetna. Jest tak wiele notatek i pomocnych informacji [...]. Moim problematycznym przedmiotem jest język niemiecki, a w aplikacji jest w czym wybierać. Dzięki tej aplikacji poprawiłam swój niemiecki. Polecam ją każdemu.
Samantha Klichużytkownik Androida
Wow, jestem w szoku. Właśnie wypróbowałam aplikację, ponieważ widziałam ją kilka razy reklamowaną na TikToku jestem absolutnie w szoku. Ta aplikacja jest POMOCĄ, której potrzebujesz w szkole i przede wszystkim oferuje tak wiele rzeczy jak notatki czy streszczenia, które są BARDZO pomocne w moim przypadku.
Annaużytkownik iOS