Polski

Podstawy Gramatyki Polskiej

Dopełnienie

Język polski3060 wyświetleń·Zaktualizowano 7 sie 2026·64 strony

Gramatyka i ortografia — ćwiczenia i zadania egzaminacyjne

Waria308@cirius

Dodaj do źródeł Google

Jak bez stresu poradzić sobie z gramatyką i ortografią na...

1 / 10

of 10

Pewniaki z egzaminu

Co trzeba umieć

Arkusz CKE zawsze sprawdza praktyczną wiedzę gramatyczną i ortograficzną na bazie tekstów.

Części mowy: rozpoznawanie rzeczowników, przymiotników i spójników w kontekście zdania.
Słowotwórstwo: rozumienie, jak formanty zmieniają znaczenie wyrazów.
Interpunkcja: poprawne stawianie przecinków w zdaniach złożonych.

💡 Wskazówka: Na egzaminie czytaj polecenia uważnie, bo jedno zadanie często sprawdza dwie różne części mowy jednocześnie.

of 10

Części mowy w praktyce

Rozpoznawanie wyrazów

Kluczem jest odróżnienie, jaką rolę pełni dany wyraz w konkretnym zdaniu.

Przymiotnik: odpowiada na pytania jaki? jaka? jakie? i określa cechy (np. jedyna róża wskazuje na jej wyjątkowość).
Rzeczownik: nazywa rzeczy, osoby lub pojęcia i odpowiada na pytania kto? co?.

Przykład: jedyna (jaka?) $\rightarrow$ przymiotnik

💡 Wskazówka: Zawsze sprawdzaj, na jakie pytanie odpowiada dany wyraz w zdaniu, a nie jak wygląda osobno.

of 10

Spójniki i wnioskowanie

Spójniki przeciwstawne

Spójniki łączą zdania i decydują o ich logicznym sensie.

Spójnik "lecz": ma charakter przeciwstawny, dokładnie tak samo jak spójnik ale.
Synonimy: zastąpienie wyrazu lecz słowem ale (np. piękne, ale próżne) nie zmienia sensu wypowiedzi.

💡 Wskazówka: Spójniki lecz, ale, jednak i natomiast pełnią w zdaniu tę samą funkcję przeciwstawną.

of 10

Interpunkcja w zdaniach

Przecinek przed spójnikami

Błędy interpunkcyjne najczęściej dotyczą braku przecinka na granicy zdań składowych.

Przed spójnikami: zawsze stawiaj przecinek przed spójnikami przeciwstawnymi, takimi jak ale, lecz, a.
Zdania podrzędne: oddzielaj przecinkiem zdanie podrzędne, gdy zaczyna się od słów takich jak kiedy, gdy, ponieważ.

Przykład: Kiedy odszukasz studnię [przecinek] zaczerpnij z jej mądrości.

💡 Wskazówka: Pamiętaj, że przed spójnikami i, oraz, lub, bądź zazwyczaj nie stawiamy przecinka.

of 10

Ortografia: zasady pisowni "ó"

Wymiana na inne samogłoski

Większość zasad ortograficznych opiera się na prostych regułach wymiany głosek.

Wymiana ó na o: piszemy ó, gdy w innych formach wyrazu wymienia się na o, e lub a.
Przykłady wymiany: wyraz sposób piszemy przez ó, bo wymienia się na sposoby ( $ó \rightarrow o$ ).

Przykład: dwóch $\rightarrow$ dwoje ( $ó \rightarrow o$ )

💡 Wskazówka: Jeśli nie wiesz, jak zapisać wyraz z "ó", spróbuj odmienić go tak, aby usłyszeć literę "o".

of 10

Wieloznaczność wyrazów

Słownik i kontekst

Wyrazy w języku polskim mogą mieć wiele różnych znaczeń zależnie od użycia.

Znaczenie dosłowne: odnosi się do konkretnego obiektu fizycznego (np. kino jako budynek, do którego wchodzimy).
Znaczenie przenośne: może oznaczać dziedzinę sztuki lub sam seans filmowy.

💡 Wskazówka: Aby wybrać poprawne znaczenie słownikowe, podstaw definicję bezpośrednio w miejsce sprawdzanego słowa.

of 10

Imiesłowy w zdaniach

Przekształcanie czasowników

Imiesłowy pozwalają skrócić zdania i zmienić ich styl bez zmiany sensu.

Imiesłów przymiotnikowy: tworzony od czasownika, kończy się na -ący, -ny, -ty (np. widzący od widzieć).
Imiesłów przysłówkowy: określa czynność równoczesną, kończy się na -ąc (np. pracując od pracować).

Przykład: gdy pracował $\rightarrow$ pracując

💡 Wskazówka: Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki, a imiesłowy przysłówkowe są zawsze nieodmienne.

of 10

Słowotwórstwo i formanty

Rola formantów

Formanty to cząstki, które dodajemy do wyrazu podstawowego, aby utworzyć nowy wyraz.

Wykonawca czynności: formant -ca (np. w wyrazie wynalazca) wskazuje na osobę, która coś robi.
Inne znaczenia: formanty mogą tworzyć też nazwy narzędzi, cech lub zdrobnień.

💡 Wskazówka: Zawsze podziel wyraz na bazę i formant, aby szybko odkryć jego funkcję znaczeniową.

of 10

Przedrostki w czasownikach

Funkcja formantów

Przedrostki (formanty dodawane na początku) modyfikują znaczenie czasowników bazowych.

Przedrostek przy-: oznacza zbliżenie lub dołączenie do czegoś.
Analogia: wyraz przyjechać oraz wyraz przytakiwać posiadają ten sam przedrostek pełniący tę samą funkcję.

💡 Wskazówka: Szukaj identycznych cząstek na początku wyrazów, aby szybko znaleźć pokrewne formanty.

of 10

Części zdania i przypadki

Dopełniacz i przydawka

Identyfikacja formy gramatycznej wymaga połączenia wiedzy o przypadkach i częściach zdania.

Dopełniacz: odpowiada na pytania kogo? czego? (np. akumulatorów).
Przydawka: określa rzeczownik i odpowiada na pytania czyj? jaki? z czego? (np. naładowanie czego? $\rightarrow$ akumulatorów).

💡 Wskazówka: Rzeczownik w dopełniaczu stojący przy drugim rzeczowniku najczęściej pełni na egzaminie funkcję przydawki.

Myśleliśmy, że nigdy nie zapytasz...

Nasz asystent AI jest specjalnie dostosowany do potrzeb uczniów. W oparciu o miliony treści, które mamy na platformie, możemy udzielać uczniom naprawdę znaczących i trafnych odpowiedzi. Ale nie chodzi tylko o odpowiedzi, towarzysz prowadzi również uczniów przez codzienne wyzwania związane z nauką, ze spersonalizowanymi planami nauki, quizami lub treściami na czacie i 100% personalizacją opartą na umiejętnościach i rozwoju uczniów.

Aplikację możesz pobrać z Google Play i Apple Store.

Tak, masz całkowicie darmowy dostęp do wszystkich notatek w aplikacji, możesz w każdej chwili rozmawiać z Ekspertami lub ich obserwować. Możesz użyć punktów, aby odblokować pewne funkcje w aplikacji, które również możesz otrzymać za darmo. Dodatkowo oferujemy usługę Knowunity Premium, która pozwala na odblokowanie większej liczby funkcji.