Podstawowe informacje o dramacie

Akcja "Hamleta" rozgrywa się w zamku Elsynor w Danii. Choć dokładny czas historyczny nie jest określony, wydarzenia trwają zaledwie siedem dni i trzy noce.

Hamlet to nietypowy bohater tragiczny. Jest wykształcony i wrażliwy, ale jego wybory prowadzą do klęski. W przeciwieństwie do bohaterów tragedii antycznych, nie jest kierowany przez fatum - ma możliwość podejmowania własnych decyzji. Jednak jego największym wrogiem jest on sam.

Warto zapamiętać: W przeciwieństwie do Makbeta, którego do zbrodni popychają ambicja i pycha, Hamleta niszczy wewnętrzne rozdarcie między powinnością a niemocą działania.

Kluczowe motywy w utworze

Zemsta to główny motyw napędzający akcję. Hamlet pragnie pomścić śmierć ojca, który został zamordowany przez własnego brata. Również Fortynbras (książę Norwegii) i Laertes (syn Poloniusza) kierują się pragnieniem zemsty za krzywdy doznane przez ich rodziny.

Śmierć jest wszechobecna w dramacie. Pierwsza zbrodnia (otrucie króla Danii) wywołuje lawinę kolejnych. W sztuce ginie osiem osób, każda z innego powodu - Klaudiusz zabija z żądzy władzy, Laertes i Hamlet mszczą się, a Ofelia popełnia samobójstwo z rozpaczy.

Przemijanie pojawia się w słynnej scenie z czaszką błazna Yoricka, gdy Hamlet snuje refleksje nad ulotnym charakterem życia. Motyw ten nawiązuje do średniowiecznego tańca śmierci, podkreślając, że wobec śmierci wszyscy są równi.

Ważne motywy (ciąg dalszy)

Szekspir przeciwstawia dwa wzorce ojcostwa. Stary Hamlet to szlachetny władca i wzór dla syna, choć bezradny wobec nienawiści brata. Poloniusz jest zaborczym, nadmiernie kontrolującym rodzicem, który szpieguje dzieci i czyta korespondencję córki. Mimo to jego dzieci darzą go szczerą miłością.

Motyw matki ukazany jest przez postać Gertrudy, która szybko poślubia szwagra po śmierci męża. Hamlet nie może jej tego wybaczyć, podejrzewając nawet o udział w spisku. Mimo to wciąż ją kocha i nie potrafi się na niej zemścić.

Władza i władca to motyw pokazujący, jak destrukcyjne może być pragnienie rządzenia. Idealnym władcą był ojciec Hamleta - wybitny i honorowy król. Tron przejmuje jednak niegodny Klaudiusz, który choć radzi sobie dobrze jako władca, zdobył pozycję przez zdradę i morderstwo.

Pomyśl: W "Hamlecie" każda postać inaczej rozumie sprawiedliwość i ma inne motywacje działania - zastanów się, która z nich kieruje się najszlachetniejszymi pobudkami.

Główni bohaterowie - Hamlet

Hamlet to trzydziestoletni mężczyzna o młodzieńczej aparycji. Jest wrażliwy i inteligentny, ale nieprzygotowany na konfrontację z brutalną rzeczywistością. Przełomowym momentem w jego życiu jest spotkanie z duchem ojca.

Po poznaniu prawdy o morderstwie ojca, Hamlet zmienia się. Przyjmuje maskę szaleńca (choć niektórzy interpretują jego zachowanie jako rzeczywiste pomieszanie zmysłów), co pozwala mu łatwiej obserwować dwór i szukać potwierdzenia oskarżeń rzuconych przez ducha.

Ostatecznie Hamlet osiąga swój cel i zabija Klaudiusza, ale płaci za to najwyższą cenę - giną wszyscy jego bliscy, a także on sam. Przed śmiercią wskazuje jednak Fortynbrasa jako następcę tronu, mając nadzieję, że ten oczyści duński dwór z nikczemności.

Inni bohaterowie dramatu

Klaudiusz to bezwzględny morderca brata i uzurpator tronu. Początkowo próbuje ukryć swoją zbrodnię poprzez intrygi. Choć jest pozbawiony honoru, okazuje się sprawnym władcą i naprawdę kocha Gertrudę. W przeciwieństwie do Hamleta, jest zdecydowany i nie waha się działać.

Gertruda, matka Hamleta, poślubiła szwagra zaledwie miesiąc po śmierci męża. Jej relacja z synem jest skomplikowana - wydaje się, że go kocha, ale poświęca więcej uwagi nowemu mężowi. Nie sprzeciwia się planom wysłania syna do Anglii.

Duch króla Hamleta pojawia się o północy na murach zamku. Wyjawia synowi prawdę o swojej śmierci i żąda pomsty. Wyznaje również, że nie zdążył się pojednać z Bogiem przed śmiercią i cierpi straszliwe męki.

Ciekawostka: W czasach Szekspira związek z bratową (jak małżeństwo Gertrudy i Klaudiusza) uważano za kazirodczy - to dodatkowy powód oburzenia Hamleta na matkę.

Postacie drugoplanowe

Poloniusz to królewski szambelan, ojciec Ofelii i Laertesa. Jest zaborczym rodzicem i intrygantam, gotowym na wszystko dla przychylności Klaudiusza. Ginie przypadkowo zabity przez Hamleta, który myślał, że za zasłoną ukrywa się król.

Ofelia, piękna córka Poloniusza, kocha Hamleta, ale posłuszna woli ojca oddala się od niego. Próbując później pomóc w "wyleczeniu" księcia z obłędu, zostaje przez niego odtrącona, co prowadzi do jej załamania nerwowego. Zaczyna chodzić po zamku w żałobnym stroju, nucąc smutne pieśni. Jej śmierć w wodzie (prawdopodobnie samobójstwo) jest symboliczna i tragiczna.

Laertes, syn Poloniusza, przybywa z Paryża na koronację Klaudiusza. Po śmierci ojca i siostry pragnie zemsty. Jest dynamiczny i zdecydowany w działaniu, co czyni go potencjalnym zagrożeniem dla króla, który jednak umiejętnie kieruje jego gniew przeciwko Hamletowi.

Przyjaciele Hamleta

Horacy to jedyny prawdziwie wierny przyjaciel Hamleta. Przybywa do Danii na pogrzeb starego króla i pozostaje u boku księcia do końca. Po śmierci Hamleta początkowo chce popełnić samobójstwo, ale rezygnuje, by móc opowiedzieć prawdziwą historię przyjaciela. Cieszy się powszechnym szacunkiem dzięki swojemu intelektowi i rozsądkowi.

Rozenkranc i Gildenstern to fałszywi przyjaciele księcia. W przeciwieństwie do Horacego, nie są mu wierni i służą Klaudiuszowi, próbując zdobyć jego przychylność. Wyruszają z Hamletem do Anglii, gdzie mają dostarczyć list nakazujący zabicie księcia. Dzięki przytomności umysłu Hamleta to oni ponoszą śmierć.

Zastanów się: Przyjaźń odgrywa ważną rolę w "Hamlecie" - porównaj postawę Horacego z zachowaniem Rozenkranca i Gildensterna. Jaki wpływ miało ich zachowanie na los głównego bohatera?