Pokolenie Kolumbów i ich ideały
Bohaterowie należeli do Pokolenia Kolumbów - młodzieży, której plany przerwała wojna. Musieli się zmierzyć z zabijaniem, strachem i odpowiedzialnością za życie przyjaciół.
"Pięknie żyli" bo: mieli szerokie zainteresowania, głęboki patriotyzm, byli odważni ale rozsądni, tworzyli grupę przyjaciół i przestrzegali zasad moralnych - szacunek dla starszych, wiarę w Boga, wierność zasadom.
"Pięknie umierali" bo: ginęli za ojczyznę, w gronie przyjaciół, zgodnie z sumieniem i z przekonaniem, że dobrze wypełnili swoje obowiązki. Na ich rozwój wpłynęły: dobra szkoła z wymagającymi nauczycielami, wspierające rodziny i harcerstwo uczące samodzielności i odpowiedzialności.
Tytuł pochodzi z wiersza Słowackiego "Testament mój", gdzie poeta nawołuje do poświęcenia życia ojczyźnie. Patriotyzm rozumieli jako służbę dla dobra ojczyzny - przez kształcenie się i gotowość poświęcenia życia w obronie niepodległości.
Kluczowe: Książka kończy się słowami o "wspaniałych ideałach braterstwa i służby" - wartościach, które warto pielęgnować.