Analiza wiersza "Koniec wieku XIX"
"Koniec wieku XIX" to wiersz programowy dekadentyzmu, w którym podmiot liryczny prowadzi dialog z człowiekiem końca wieku. Utwór przesiąknięty jest pesymizmem i obrazuje typowe dla schyłku XIX stulecia przekonanie o niemożności naprawienia upadającego świata.
Konstrukcja wiersza jest niezwykle przemyślana - składa się z 5 czterowersowych strof napisanych trzynastozgłoskowcem z żeńskimi rymami okalającymi. Dominującą formą wypowiedzi są pytania retoryczne, które podkreślają bezradność człowieka wobec losu. Poeta wykorzystuje liczne środki stylistyczne - epitety ("dawny wiatr", "zgasłe słońca"), metafory i przerzutnie, budując nastrój beznadziei.
Kluczowym symbolem utworu jest mrówka wpadająca pod rozpędzony pociąg - to metafora człowieka zmagającego się z przytłaczającymi go problemami życiowymi. Podmiot liryczny sugeruje, że ludzkość jest równie bezsilna wobec losu jak ta maleńka istota wobec potęgi maszyny.
Warto zapamiętać! Pojęcie "fin de siècle" (koniec wieku) odnosi się nie tylko do czasu, ale także do specyficznego nastroju dekadentyzmu - poczucia schyłkowości, zmierzchu wartości i cywilizacji.
