Główne aspekty powieści "Lalka"
Tytuł powieści ma kilka znaczących interpretacji. Odnosi się do Izabeli Łęckiej, która niczym piękna lalka jest pusta wewnętrznie. Może też nawiązywać do hobby Ignacego Rzeckiego, który bawił się lalkami na wystawie sklepowej. Jest również metaforą ludzkiego losu - wszyscy jesteśmy jak marionetki, którymi sterują siły od nas niezależne.
Sam Prus określił temat utworu jako "przedstawienie polskich idealistów na tle społecznego rozkładu". Do głównych idealistów należą: Wokulski ze swoją romantyczną miłością do Izabeli, Rzecki żyjący wspomnieniami czasów napoleońskich oraz Julian Ochocki marzący o rozwoju technologicznym.
W powieści obserwujemy różne grupy społeczne: mieszczaństwo niemieckie (pracowite i oszczędne), polskie (rozdarte między pracowitością a brakiem inicjatywy), żydowskie (energiczne i sprytne) oraz arystokrację (żyjącą ponad stan) i biedotę z Powiśla (żyjącą w skrajnej nędzy).
Warto zapamiętać! Wokulski jest postacią łączącą dwie epoki - "kocha jak romantyk, zdobywa jak pozytywista". Ta dwoistość jego charakteru stanowi główny konflikt wewnętrzny bohatera.
Jako romantyk Wokulski jest patriotą (brał udział w powstaniu), idealizuje Izabelę, ma skłonności samobójcze, jest indywidualistą, czyta poezję romantyczną i cechuje go wewnętrzne rozdarcie. Z drugiej strony jako pozytywista realizuje ideały pracy organicznej (prowadzi sklep, zakłada spółkę), pracy u podstaw (pomaga biednym), dąży do zdobywania wiedzy, akceptuje asymilację Żydów i osiąga awans społeczny.
