Geneza i forma dramatu
"Lilla Weneda" powstała pod wyraźną inspiracją Szekspira, co widać w kreacji postaci (np. Gwinona przypominająca lady Makbet) oraz formie utworu. Słowacki napisał dzieło, by uporządkować losy państw i pokazać historię chrześcijaństwa, a także zobrazować podział społeczeństwa (Lechici symbolizują szlachtę, a Wenedzi - chłopów).
Utwór jest dramatem romantycznym cechującym się synkretyzmem gatunkowym - łączy elementy legendy, baśni oraz nawiązania do mitologii. Ma otwarte zakończenie, łamie zasadę trzech jedności, zawiera sceny drastyczne i elementy fantastyczne. Jednocześnie Słowacki wprowadza elementy z tragedii greckiej: chór, fatum oraz przesądzony los bohaterów (przepowiadany przez Rozę).
Główni bohaterowie mają wyraziste cechy: Lech rządzi twardą ręką, jest okrutny choć później okazuje litość; Gwinona to bezwzględna sadystka czerpiąca przyjemność z torturowania więźniów; Derwid pozostaje dumny i niezłomny mimo niewoli; Lilla jest dobra, skłonna do poświęceń i sprytnie szuka rozwiązań, by pomóc ojcu i ojczyźnie.
Warto zapamiętać! Polelum, który woli śmierć niż niewolę, symbolizuje Polaków odmawiających współpracy z zaborcami (szczególnie z Rosją).
