Lista lektur maturalnych 2025 z aktualizacjami do września 2024

Lista lektur maturalnych - część 1

Matura z języka polskiego wymaga znajomości dzieł z 11 epok literackich: od antyku po współczesność. Przygotuj się na spotkanie z różnorodnymi tekstami kultury z każdego z tych okresów.

Z antyku musisz znać fragmenty Biblii (w tym Księgi Rodzaju, Hioba, Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Psalmów i Apokalipsy), Mitologię Parandowskiego oraz dzieła Homera (Iliada, Odyseja) i Antygonę Sofoklesa. Z poezji antycznej pojawią się wybrane utwory Horacego.

Średniowiecze reprezentują: Bogurodzica, Lament świętokrzyski, Legenda o św. Aleksym, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, Kwiatki św. Franciszka, fragmenty Pieśni o Rolandzie, Kronika Polska Galla Anonima i fragmenty Boskiej komedii Dantego.

Z renesansu kluczowy jest Jan Kochanowski i jego różnorodna twórczość (pieśni, psalmy, treny i Odprawa posłów greckich) oraz Kazania sejmowe Piotra Skargi. Barok to poezja Naborowskiego, Morsztyna i Sępa-Szarzyńskiego oraz Pamiętniki Paska. Z literatury powszechnej trzeba znać dramaty Szekspira (Makbet, Romeo i Julia) oraz Skąpca Moliera.

Wskazówka: Ucząc się lektur z poszczególnych epok, szukaj między nimi powiązań i motywów przewodnich - to pomoże ci lepiej zrozumieć rozwój literatury i przygotować się do rozprawki!

Z oświecenia musisz znać Hymn do miłości ojczyzny i satyry Krasickiego oraz wybór utworów Karpińskiego. Romantyzm to przede wszystkim wielka trójca: Mickiewicz (Oda do młodości, ballady, Sonety krymskie, Konrad Wallenrod, Dziady cz. III), Słowacki (Kordian i wybrane wiersze) oraz Krasiński (Nie-Boska komedia). Dopełnia je poezja Norwida.

Pozytywizm reprezentują powieści Prusa (Lalka, Z legend dawnego Egiptu), nowela Orzeszkowej (Gloria victis) i Potop Sienkiewicza. Z literatury powszechnej ważna jest Zbrodnia i kara Dostojewskiego. Młoda Polska to poezja Kasprowicza, Tetmajera i Staffa, Wesele Wyspiańskiego oraz Chłopi Reymonta.

Lista lektur maturalnych - część 2

Literatura XX i XXI wieku stanowi znaczącą część kanonu maturalnego. Z twórczości przełomu epok musisz poznać Rozdziobią nas kruki, wrony... i Przedwiośnie Żeromskiego oraz fragmenty Ferdydurke Gombrowicza.

Dwudziestolecie międzywojenne to poezja Leśmiana, Tuwima, Lechonia, Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Iłłakowiczówny, Przybosia i Czechowicza. Literatura wojny i okupacji obejmuje poezję Baczyńskiego i Gajcego, opowiadania Borowskiego (Proszę państwa do gazu, Ludzie, którzy szli), Inny świat Herlinga-Grudzińskiego oraz reportaż Krall Zdążyć przed Panem Bogiem.

Z literatury współczesnej ważna jest poezja wielu twórców, m.in. Miłosza (w tym Traktat moralny), Różewicza, Białoszewskiego, Szymborskiej, Herberta (szczególnie z tomów Pan Cogito i Raport z oblężonego miasta), Barańczaka i poetów młodszych pokoleń. Z prozy współczesnej znajdź Dżumę Camusa, Rok 1984 Orwella, Drogę donikąd Mackiewicza, Tango Mrożka i utwory Nowakowskiego, Dukaja, Libery, Stasiuka, Tokarczuk oraz reportaże Kapuścińskiego.

Pamiętaj! Na maturze może pojawić się pytanie dotyczące piosenek literackich - przygotuj się na utwory Demarczyk, Kaczmarskiego, Młynarskiego, Osieckiej i Kabaretu Starszych Panów.

Lista lektur wydaje się długa, ale możesz ją opanować, planując systematyczną naukę. Zacznij od epok, które sprawiają ci największą trudność. Twórz notatki zawierające najważniejsze motywy, problematykę i kontekst historyczny każdego utworu.

Warto zauważyć, że część utworów pojawia się tylko we fragmentach - skup się na zrozumieniu ich najważniejszych elementów i umiejętności interpretacji. Przy czytaniu poezji ćwicz analizę środków stylistycznych i ich funkcji w tekście.

Traktuj listę lektur jako zaproszenie do fascynującej podróży przez historię literatury. Każda z tych pozycji znalazła się w kanonie z powodu swojej wartości artystycznej i znaczenia kulturowego. Dobrej lektury!