Początek historii - plan samospalenia

Wyobraź sobie, że budzisz się z przeczuciem nadchodzącej katastrofy i okazuje się, że masz rację. Główny bohater - pisarz - dowiaduje się od znajomych z opozycji (Ryszarda i Huberta), że został wybrany do wykonania desperackiego czynu.

Ma dokonać samospalenia na oczach najwyższych władz PRL, przed budynkiem Komitetu Centralnego o godzinie 8 wieczorem. Na początku traktuje to jak żart - przecież całość brzmi jak scenariusz do filmu science fiction.

Kiedy wychodzi po papierosy, mija polityka, który mimo upadku opozycji nadal mieszka w tym samym miejscu. Na ulicy świętują przybycie radzieckiego sekretarza. Bohater zostaje wylegitymowany przez milicję i odkrywa szokującą prawdę - jest 22 lipca, choć był przekonany, że to późna jesień.

💡 Pamiętaj: Konwicki celowo miesza rzeczywistość z fantastyką, żeby pokazać absurd życia w PRL-u.

Przygotowania i spotkania

W barze pisarz rozmawia z Eddiem Szmidtem - cenzorem i marksistowskim filozofem, który gardzi opozycją. Eddie uważa, że słabość Rosji to szansa na ocalenie naszego kraju - gdyby ZSRR był silny, pochłonąłby nas całkowicie.

Bohater dowiaduje się, że w kalendarzu jest październik 1980 roku. Spotyka Tadzia Skórkę - młodzieńca, który chodzi za nim i recytuje wiersze literata. W sklepie muzycznym pisarz widzi kalendarz z datą 1979.

Przy ulicy Wiślanej 63 spotyka Sachera - dawnego cenzora z Biura Bezpieczeństwa. Na miejscu poznaje też Halinę (która ma mu ulżyć w temacie samospalenia), Nadieżdę - Rosjankę zakochaną w nim od pierwszego spojrzenia, oraz białobrodego starca paralityka.

Halina wychodzi kupić niebieski kanister, a Nadieżda i pisarz się kochają. Bohater dowiaduje się też o zmianie miejsca samospalenia - będzie to Sala Kongresowa, gdzie ma odbyć się zjazd.

Dziwne wydarzenia i spotkania

Literat zauważa, że Gosia prowadzi godzinę dla społeczeństwa pogrążonego w letargu. Bohater dowiaduje się z "Trybuny Ludu", że Polska jest kandydatem do Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Na ulicy widzi transparent o trzydziestopięcioleciu PRL-u. W restauracji "Paradyz" pisarz zostaje pobity przez klientów i spotyka towarzysza Kobialko, który oficjalnie zostaje jego opiekunem.

Po jednym ze spotkań w Stowarzyszeniu Filmowców bohater dowiaduje się, że Hubert kręci niedokończone filmy. Pisarz czuje, że jest kandydatem do samospalenia danego siłą, kuchenką i danego ognia.

Na bankiecie dla opozycji pojawia się 200 brick - tajemniczy Niemiec, który chce odegrać jedną z ról w spektaklu. Na rozkaz kuchni pisarz zostąpił z filozofem Eddiem. Literat spotyka się też z Nadieżdą - kochają się, myśląc o Antychryście.

💡 Wskazówka: Te surrealistyczne sceny pokazują chaos i absurd życia w PRL-owskiej rzeczywistości.

Finał - moment prawdy

Hubert umiera i prosi lekarza, żeby odłączył pacjenta od respiratora o godzinie 5 wieczorem. Przed szpitalem bohater spotyka Sachera, który od lat pisze pamiętnik poświęcony swojemu bohaterowi.

Pisarz próbuje zabić Tadzia, który planuje napisać reportaż o jego ostatnich chwilach, ale nie ma odwagi tego zrobić. Wreszcie udaje się na miejsce samospalenia - są tam wszyscy oprócz Haliny, która została aresztowana.

Nadieżda płacze i woła za kamerą - jest nieprzytomna. Bohater spuszcza głowę i nagle przestaje myśleć o tym, by się podpalić. W myślach prosi o cud - żeby dodano siłę jemu i jego następcom.

Główne motywy powieści:

• Samobójstwo jako forma protestu przeciwko systemowi
• Władza reżimu i kontrola nad Polską
• Wędrówka bohatera przez szarą, ponurą Warszawę
• Rozważania nad sensem oporu w beznadziejnej sytuacji

💡 Zapamiętaj: Konwicki pokazuje, jak system komunistyczny niszczy jednostkę i prowadzi do desperackich wyborów.