Podstawowe informacje o utworze

Akcja „Makbeta" rozgrywa się w XI wieku głównie w Szkocji (z wyjątkiem części IV aktu, która dzieje się w Anglii). Miejscem wydarzeń są wrzosowiska szkockie, pole bitwy, obozy wojskowe oraz różne zamki, w tym zamek Makbeta w Inverness i zamek królewski w Forres.

Wśród głównych bohaterów znajdziemy Makbeta - wodza wojsk szkockich i wiernego sługę króla, jego żonę Lady Makbet, króla Szkocji Dunkana i jego synów, Malkolma i Donalbeina. Ważną rolę odgrywają również Banko - przyjaciel Makbeta, Makduf - lord szkocki, a także trzy czarownice, których przepowiednie napędzają całą akcję.

W utworze pojawiają się kluczowe motywy, takie jak motyw zbrodni, czystych rąk, winy i kary, życia jako teatru oraz snu. Szczególnie ważny jest także motyw fatum i przeznaczenia, który nadaje tragedii uniwersalny wymiar.

💡 Ciekawostka: Nazwa „Makbet" to spolszczona wersja szkockiego imienia Macbeth, które dosłownie oznacza „syn życia". Ironią losu jest, że ten „syn życia" staje się postacią odpowiedzialną za wiele śmierci.

Plan wydarzeń i streszczenie

Historia rozpoczyna się od zwycięstwa Makbeta w bitwie ze szkocko-norweskiej, po której król Dunkan nadaje mu tytuł tana Kawdoru. Wracając z pola bitwy, Makbet i Banko spotykają trzy czarownice, które przepowiadają Makbetowi, że zostanie królem, a potomkowie Banka będą władcami.

Przepowiednia rozpala w Makbecie ambicję, którą podsyca jego żona. Podczas wizyty króla Dunkana w zamku Makbeta w Inverness, Lady Makbet namawia męża do zabójstwa króla. Wahający się Makbet w końcu morduje Dunkana, a jego żona obciąża winą strażników, brudząc ich krwią ofiary. Gdy zbrodnia zostaje odkryta, Makbet zabija strażników, a synowie Dunkana uciekają z kraju, co czyni z Makbeta nowego króla.

Władza nie przynosi Makbetowi spokoju. Dręczony obawą wynikającą z przepowiedni o potomkach Banka, zleca zabójstwo przyjaciela i jego syna. Banko ginie, ale Fleance ucieka. Podczas uczty w zamku Makbeta nawiedza duch Banka, co wywołuje u niego atak szaleństwa na oczach gości.

Makbet ponownie udaje się do czarownic, które przepowiadają mu, że powinien strzec się Makdufa, ale nie zgładzi go żaden człowiek zrodzony z kobiety, a władza Makbeta upadnie, gdy Las Birnamski podejdzie pod zamek Dunzynan. W obawie przed Makdufem, który uciekł do Anglii, Makbet rozkazuje zamordować jego rodzinę.

💡 Pomyśl: Jak często w życiu spełniają się przepowiednie w nieoczekiwany sposób? W przypadku Makbeta wszystkie przepowiednie okazują się prawdziwe, ale ich realizacja jest zupełnie inna niż przewidywał.

Finał i kluczowe szczegóły

W kulminacyjnym momencie sztuki, Lady Makbet popada w obłęd. Obsesyjnie myje ręce, próbując zmyć niewidzialną krew – symbol jej winy. Lekarz stwierdza, że nie jest w stanie jej pomóc. Ostatecznie Lady Makbet popełnia samobójstwo.

Tymczasem do zamku Dunzynan zbliża się armia angielska pod wodzą Siwarda, wspierająca prawowitego następcę tronu, Malkolma. Żołnierze masują się gałęziami, by ukryć swoją liczebność, co sprawia, że Las Birnamski dosłownie "podchodzi" pod zamek Dunzynan, spełniając jedną z przepowiedni.

W bezpośrednim starciu Makbet ginie z ręki Makdufa, który nie został "zrodzony z kobiety", lecz wydobyty przez cesarskie cięcie. Wszystkie przepowiednie czarownic spełniają się, choć w sposób, którego Makbet nie przewidział. Malkolm zostaje nowym królem Szkocji, przywracając praworządność i porządek.

Warto zapamiętać kluczowe szczegóły, które często pojawiają się w pytaniach o tę lekturę:

• Makduf mógł zabić Makbeta, ponieważ urodził się przez cesarskie cięcie
• Sygnałem do morderstwa króla Dunkana był dzwonek Lady Makbet
• Wojsko angielskie wspierające Malkolma liczyło 10 tysięcy żołnierzy
• Pierwszą osobą podejrzewającą Makbeta był Banko

💡 "Makbet" można odczytać jako opowieść o tym, jak ambicja i pragnienie władzy mogą prowadzić do zniszczenia nie tylko innych, ale przede wszystkim samego siebie. Tworzymy swój los własnymi wyborami, nawet jeśli wydaje się nam, że podążamy za przeznaczeniem.