Matura 2025: Rozwiązania język polski poziom podstawowy

Struktura arkusza egzaminacyjnego

Arkusz egzaminacyjny z języka polskiego na poziomie podstawowym składa się z dwóch części: arkusza 1 zawierającego testy oraz arkusza 2 z wypracowaniem. Całość egzaminu trwa 240 minut, co daje ci sporo czasu na rozwiązanie wszystkich zadań.

Za rozwiązanie testów (arkusz 1) możesz uzyskać maksymalnie 25 punktów. Warto więc dobrze przygotować się do tej części, gdyż stanowi ona znaczący element twojej końcowej oceny.

💡 Pamiętaj, aby dokładnie sprawdzić, czy otrzymałeś właściwe arkusze egzaminacyjne - powinny być oznaczone odpowiednimi numerami i dotyczyć właściwego przedmiotu na właściwym poziomie.

Przed rozpoczęciem pracy z arkuszem egzaminacyjnym musisz poczekać na polecenie nauczyciela, aby rozerwać banderole. Dopiero wtedy możesz zapoznać się z instrukcją i przystąpić do rozwiązywania zadań.

Instrukcja dla zdającego

Arkusz egzaminacyjny z testami zawiera 20 stron z zadaniami ponumerowanymi od 1 do 14. Bardzo ważne jest, abyś przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań sprawdził kompletność arkusza - w przypadku braków natychmiast powiadom o tym przewodniczącego zespołu nadzorującego.

Podczas egzaminu musisz przestrzegać kilku podstawowych zasad:

• Wpisz swój numer PESEL na pierwszej stronie arkusza i na karcie odpowiedzi
• Przyklej naklejkę z kodem w wyznaczonych miejscach
• Zapisuj odpowiedzi w miejscach do tego przeznaczonych przy każdym zadaniu
• Używaj wyłącznie czarnego długopisu lub pióra
• Pisz czytelnie i nie używaj korektora

Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie będą oceniane, więc wszystkie odpowiedzi musisz umieścić w wyznaczonych miejscach. Nie wpisuj też żadnych znaków w tabelkach przeznaczonych dla egzaminatora, które znajdują się na marginesie przy każdym zadaniu.

Organizacja arkusza egzaminacyjnego

Arkusz egzaminacyjny rozpoczyna się od strony tytułowej z danymi, które musisz uzupełnić. Następnie znajdziesz instrukcję dla zdającego z informacjami, jak pracować z arkuszem.

Właściwe zadania egzaminacyjne zostały wydrukowane na kolejnych stronach arkusza. Każde zadanie ma określoną punktację $np. 0-1, 0-2$, która informuje, ile maksymalnie punktów możesz zdobyć za poprawne rozwiązanie.

⚠️ Upewnij się, że rozumiesz treść zadań przed przystąpieniem do ich rozwiązywania. Czytaj uważnie polecenia i odpowiadaj dokładnie na to, o co jesteś pytany.

Pamiętaj, że masz ograniczony czas na rozwiązanie wszystkich zadań, więc gospodaruj nim rozsądnie. Jeśli któreś zadanie sprawia ci trudności, możesz przejść do następnego i wrócić do niego później.

Część 1 - Test Język polski w użyciu

Pierwsza część arkusza to Test Język polski w użyciu, w którym sprawdzana jest twoja umiejętność analizy i interpretacji tekstów. Zadania w tej części oparte są na dwóch tekstach, które musisz uważnie przeczytać.

Podczas rozwiązywania zadań z tej części pamiętaj, że powinieneś odpowiadać:

• Tylko na podstawie tekstów
• Własnymi słowami (chyba że w zadaniu polecono inaczej)
• Podając tyle odpowiedzi, o ile zostałeś poproszony

Pierwszy tekst to fragment utworu Carla Sagana "Błękitna kropka", który dotyczy ludzkiej fascynacji kosmosem i naszego miejsca we wszechświecie. Tytuł nawiązuje do zdjęcia Ziemi wykonanego przez sondę kosmiczną w 1990 r., na którym nasza planeta wygląda jak mała błękitna kropka.

💡 Czytając teksty, podkreślaj najważniejsze informacje lub zaznaczaj fragmenty, które wydają się kluczowe dla zrozumienia całości. To pomoże ci szybciej odnaleźć potrzebne informacje podczas rozwiązywania zadań.

Tekst 2 - Ziemia 2.0 - poszukiwania nadal trwają

Drugi tekst to artykuł Marty Trepczyńskiej "Ziemia 2.0 - poszukiwania nadal trwają", który dotyczy poszukiwania planet, na których ludzie mogliby potencjalnie zamieszkać. Autorka przedstawia trzy możliwe opcje poza Ziemią: Mars, Wenus i Księżyc.

Mars jest najlepiej zbadaną planetą, na której odnaleziono wodę i substancje chemiczne niezbędne do życia. Główne przeszkody to niebezpieczne promieniowanie kosmiczne i bardzo niskie temperatury $do -140°C$.

Wenus, nazywana czasem siostrzaną planetą Ziemi, ma podobną masę i rozmiar. Jednak na jej powierzchni panuje temperatura 462°C i bardzo wysokie ciśnienie. Naukowcy sugerują, że ludzie mogliby potencjalnie zamieszkać w chmurach na wysokości około 50 km nad powierzchnią, gdzie warunki są zbliżone do ziemskich.

Księżyc jest najbliżej Ziemi, co umożliwiłoby szybkie i relatywnie tanie przeloty. Problemem jest jednak długi dzień i noc (po dwa ziemskie tygodnie), co utrudnia korzystanie z energii słonecznej.

⚠️ Eksperymenty na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dowodzą, że przy obecnym stanie wiedzy człowiek nie może na stałe mieszkać w kosmosie, gdyż warunki tam panujące negatywnie wpływają na ludzki organizm.

Przykładowe zadania testowe i odpowiedzi

W zadaniach testowych musisz wykazać się umiejętnością analizy i interpretacji przeczytanych tekstów. Oto przykłady zadań wraz z poprawnymi odpowiedziami:

Zadanie 1 $0-1$ wymaga wyjaśnienia sensu zdania z tekstu Carla Sagana: "Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród wędrowców." Poprawna odpowiedź odnosi się do tego, że ludzie w przeszłości zauważyli obiekty "wędrujące" po niebie (planety), a dziś dzięki podróżom kosmicznym sami staliśmy się takimi "wędrowcami".

Zadanie 2 $0-2$ polega na porównaniu przyczyn zainteresowania kosmosem w obu tekstach. Sagan podkreśla ciekawość poznawczą i chęć spotkania innych form życia, natomiast Trepczyńska skupia się na poszukiwaniu miejsca do życia dla ludzkości w przyszłości.

💡 W zadaniach wymagających porównania dwóch tekstów dobrą strategią jest najpierw wynotowanie najważniejszych informacji z każdego z nich, a następnie szukanie podobieństw i różnic.

Zadanie 3 $0-2$ dotyczy ograniczeń w eksplorowaniu kosmosu. Sagan wskazuje na kwestie finansowe (koszt wyprawy na Marsa przekracza możliwości nawet najbogatszych ludzi), podczas gdy Trepczyńska koncentruje się na ograniczeniach biologicznych i technologicznych.

Więcej przykładowych zadań

Zadanie 4 $0-1$ wymaga oceny prawdziwości stwierdzeń dotyczących tekstów. Pierwsze stwierdzenie jest fałszywe - czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej w tekście Sagana służą zmniejszeniu dystansu między autorem a czytelnikami. Drugie stwierdzenie jest prawdziwe - w sformułowaniu "dzień na Księżycu trwa dwa ziemskie tygodnie" zastosowano przymiotnik wartościujący.

Zadanie 5 $0-4$ polega na napisaniu notatki syntetyzującej na temat odkrywania kosmosu jako potrzeby człowieka. Poprawna notatka powinna zawierać 60-90 wyrazów i ujmować najważniejsze informacje z obu tekstów. Autorzy wskazują różne przyczyny eksploracji kosmosu: Sagan mówi o ciekawości poznawczej, a Trepczyńska o poszukiwaniu miejsca do życia.

💡 Podczas pisania notatki syntetyzującej pamiętaj o poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej, gdyż są one brane pod uwagę przy ocenie.

W części 2 arkusza - Test historycznoliteracki - pojawia się zadanie 6 $0-1$ wymagające przyporządkowania fragmentów wierszy do postaci mitologicznych. Fragment A opisuje Heraklesa (odpowiedź 1), a fragment B - Ikara (odpowiedź 4).

Zadanie 7 - Analiza tekstów dawnych

W tej części arkusza pojawia się zadanie 7 składające się z dwóch podpunktów (7.1 i 7.2), oparte na dwóch tekstach dawnych: fragmencie "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" oraz wierszu "Wiosna" Jana Andrzeja Morsztyna.

Zadanie 7.1 $0-1$ wymaga wyjaśnienia różnicy między postawami życiowymi zalecanymi w obu tekstach. W "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" zalecane jest życie w umiarze, unikanie przepychu i ziemskich przyjemności, co zostanie nagrodzone w niebie. Natomiast w "Wiośnie" Morsztyna podmiot liryczny zachęca do korzystania z życia, póki szybko nie przeminie.

Zadanie 7.2 $0-1$ polega na podaniu nazwy epoki, w której powstała "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" (średniowiecze) oraz wykazaniu zgodności zalecanej w utworze postawy ze światopoglądem tej epoki.

💡 Przy rozwiązywaniu zadań dotyczących tekstów dawnych zwracaj uwagę na charakterystyczne dla danych epok motywy i wartości. Pomoże ci to prawidłowo zidentyfikować kontekst historycznoliteracki.

Pamiętaj, że w zadaniach z części historycznoliterackiej ważne jest, abyś wykazał się znajomością cech epok literackich i potrafił odnieść je do konkretnych utworów.

Część 2 - Test historycznoliteracki

Ta część arkusza sprawdza twoją znajomość literatury i kontekstów kulturowych. Zadania wymagają odpowiedzi własnymi słowami, chyba że w poleceniu zaznaczono inaczej.

W zadaniu 6 $0-1$ musisz przyporządkować postaci mitologiczne do fragmentów wierszy. Jest to zadanie zamknięte, w którym wybierasz odpowiedzi spośród podanych możliwości.

Zadanie 7 opiera się na fragmentach dwóch tekstów: "Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" (tekst średniowieczny) oraz wiersza "Wiosna" Jana Andrzeja Morsztyna (tekst barokowy). W podpunkcie 7.1 $0-1$ porównujesz postawy życiowe zalecane w obu tekstach, a w podpunkcie 7.2 $0-1$ identyfikujesz epokę pierwszego utworu i wykazujesz zgodność prezentowanej w nim postawy ze światopoglądem epoki.

⚠️ Przy zadaniach porównawczych zwracaj uwagę na kontrasty i podobieństwa między tekstami. Szukaj kluczowych słów i motywów, które pozwolą ci dostrzec najważniejsze różnice i podobieństwa.

Pamiętaj, że w każdym zadaniu ważna jest precyzja odpowiedzi i odnoszenie się bezpośrednio do polecenia oraz analizowanych tekstów.

Wskazówki do rozwiązywania zadań testowych

Podczas rozwiązywania zadań testowych warto pamiętać o kilku istotnych strategiach:

1. Uważnie czytaj polecenia - zwróć uwagę na to, co dokładnie jest wymagane w zadaniu. Czy masz porównać, wyjaśnić, ocenić, czy może przyporządkować?

2. Analizuj tekst źródłowy - szukaj w nim kluczowych informacji, które pomogą ci odpowiedzieć na pytanie. Podkreślaj najważniejsze fragmenty.

3. Odpowiadaj precyzyjnie - nie pisz więcej niż jest wymagane, ale też nie pomijaj istotnych elementów. Twoja odpowiedź powinna być zwięzła i konkretna.

4. Zwracaj uwagę na punktację - zadania o wyższej punktacji zwykle wymagają bardziej rozbudowanej odpowiedzi.

💡 W zadaniach wymagających uzasadnienia zawsze odwołuj się bezpośrednio do tekstu, podając konkretne przykłady lub cytaty.

Pamiętaj, że egzamin testuje nie tylko twoją wiedzę, ale również umiejętność analizy i interpretacji tekstów. Praktyka czytania ze zrozumieniem i formułowania precyzyjnych odpowiedzi jest kluczem do sukcesu.