Mikołaj Sęp Szarzyński - Notatki do Matury

Charakterystyka sonetów Szarzyńskiego

Sonety to bardzo specjalna forma poetycka - to czternastowiersze o ścisłej budowie i ustalonej kompozycji. Szarzyński tworzył je w wersji włoskiej, ale z własną modyfikacją.

Budowa sonetu u tego poety to trzy zwrotki czterowersowe plus dystych (dwuwiersz) na końcu, który pełni funkcję puenty. Pierwsze dwie strofy są opisowe, a pozostałe - refleksyjne.

To właśnie ta kompozycja pozwala poecie najpierw przedstawić problem, a potem go przeanalizować. Podmiot liryczny przeżywa prawdziwy dramat egzystencjalny - czuje się rozdarty między duszą a ciałem, między tym co boskie a tym co ziemskie.

Pamiętaj: Sonety Szarzyńskiego charakteryzuje niezwykła kunsztowność językowa i precyzja intelektualna - każde słowo ma swoje miejsce!

Analiza wybranych sonetów

Sonet V nosi tytuł "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem". Podmiot mówiący świadomie rezygnuje ze szczęścia i wybiera walkę, bo tylko ona może go zbliżyć do Boga.

W apostrofie do Boga prosi o wsparcie w boju z własnymi słabościami, pokusami świata i szatanem (nazywanym "srogim" w peryfrazie). Poeta mocno wierzy w dualizm duszy - dusza pragnie wzlecieć do Boga, ale ciało ciągnie ją w dół.

Sonet VI "O nietrwałej miłości rzeczy świata tego" przeciwstawia zawodną miłość do rzeczy ziemskich wiecznej miłości do Boga. Pierwsza strofa pokazuje, że idealizujemy przedmiot miłości, ale rzeczy ziemskie są nietrwałe. Druga zwrotka podkreśla, że niczym doczesnym nie możemy się nasycić - zawsze chcemy więcej.

Puenta (ostatnia zwrotka) podsumowuje: tylko miłość do Boga nas nie zawiedzie, bo Bóg to piękno i dobro absolutne. Poeta używa paradoksów, peryfrazy, epitety i powtórzenia, żeby podkreślić wewnętrzną szarpaninę człowieka.

Kluczowe: Oba sonety pokazują konflikt między duszą dążącą do Boga a ciałem przywiązanym do ziemskich przyjemności!