Treść „Pamiętników"
Zachowana część dzieła rozpoczyna się emocjonalnym, wierszowanym pożegnaniem autora z ukochanym koniem poległym w bitwie. To świetny wstęp do pierwszej, wojennej części pamiętników, w której Pasek opisuje kampanie wojenne ze Szwedami, wyprawy z hetmanem Czarnieckim, walki z Moskwą i Tatarami.
W wojennych relacjach Pasek jawi się jako żarliwy patriota i waleczny żołnierz. Nie ukrywa, że wojnę traktuje głównie jako przygodę i okazję do rabunku. Z wyższością opisuje obce zwyczaje, jak duński obyczaj spania nago, zawsze uznając polskie tradycje za lepsze. Przemilcza niektóre szlacheckie wady, choć jednocześnie naturalizuje przemoc - na przykład opisując spór o to, kto zetnie głowę jeńca.
Druga część dzieła przedstawia życie Paska-ziemianina. Choć dzieje się w niej mniej spektakularnych wydarzeń, autor barwnie opisuje nawet drobne epizody, jak historia udomowionej wydry podarowanej królowi Sobieskiemu. Dominują opisy konfliktów z sąsiadami, sporów prawnych i sejmików, odsłaniając ciemniejsze strony sarmackiego życia.
Warto wiedzieć: Pasek pisał swoje wspomnienia z myślą o "potomności" - przyszłych pokoleniach swojej rodziny. Dlatego starał się przedstawić siebie zgodnie ze szlacheckim ideałem, co nie zawsze mu się udawało!