Przebieg wydarzeń - część II
W drugiej części Pana Tadeusza sytuacja dramatycznie się komplikuje. Telimena postanawia wydać Zosię za Hrabiego, a sama chce poślubić Tadeusza - to wywołuje ogromne zamieszanie i konflikty.
Hrabia odkrywa swoje prawdziwe pochodzenie i wraz z Gerwazym organizuje zajazd na Soplicowo. To typowo szlachecka forma zemsty za dawne krzywды. Jednak do majątku przybywają też rosyjscy żołnierze, którzy aresztują szlachtę.
Prawdziwy przełom następuje, gdy Ksiądz Robak ujawnia swoją tożsamość - okazuje się, że to Jacek Soplica! Na łożu śmierci wyznaje swoje winy i otrzymuje przebaczenie od Gerwazego. To kończy wieloletnią waśń między rodzinami.
Epilog rozgrywa się rok później (1812) - do Soplicowa przybywają generałowie napoleońscy. Odbywają się zaręczyny Zosi i Tadeusza, a także innych par. Jankiel gra słynny koncert, a wszystko kończy się uroczystym polonezem.
To ważne: Finał Pana Tadeusza to symbol pojednania - między rodzinami, stanami społecznymi i narodami. Mickiewicz pokazuje, jak powinna wyglądać idealna Polska!