Konflikty i patriotyzm
Spór pojawia się na wielu płaszczyznach utworu. Najważniejszy jest konflikt między rodami Sopliców i Horeszków, który dotyczy majątku, ale symbolizuje też szlacheckie walki o wpływy i prestiż. Innym istotnym konfliktem jest ten między Litwinami a Polakami, odzwierciedlający trudną sytuację polityczną Polski pod zaborami.
Rywalizacja miłosna między bohaterami dodatkowo komplikuje relacje – Tadeusz i Janek zabiegają o względy kobiet, co wprowadza kolejny poziom napięcia w utworze.
Patriotyzm jest jednym z najsilniejszych motywów epopei Mickiewicza. Bohaterowie wykazują głębokie przywiązanie do ojczyzny i gotowość do poświęceń w jej obronie. Tadeusz, mimo osobistych rozterek, ostatecznie wybiera walkę o wolność narodu.
Warto zapamiętać: Scena obrony Zaścianka przed Moskalami to symbol bohaterskiego patriotyzmu – mieszkańcy wspólnie stają do walki, kierowani miłością do ojczyzny.
Mickiewicz w mistrzowski sposób ukazuje polskie tradycje, zwyczaje i piękno przyrody, budując obraz narodowej wspólnoty. Te elementy pomagały podtrzymywać ducha narodu w trudnych czasach zaborów i przypominały o wspólnej tożsamości kulturowej.