Pozytywizm - charakterystyka epoki
Pozytywizm w Polsce trwał od 1864 roku (upadek powstania styczniowego) do początku lat 90. XIX wieku, podczas gdy w Europie rozpoczął się wcześniej - w latach 40. XIX wieku. Co ciekawe, nazwa "pozytywizm" funkcjonowała tylko w Polsce i pochodziła od koncepcji Augusta Comte'a, który badał rzeczywistość z perspektywy nauk przyrodniczych.
Po klęsce powstania styczniowego Polacy doszli do wniosku, że zamiast walki zbrojnej należy skupić się na budowie społeczeństwa i kultury narodowej. W Polsce pozytywizm był bardziej nurtem literackim niż kierunkiem filozoficznym. Artyści koncentrowali się na realistycznych opisach życia pod zaborami, problemach społecznych i próbach ich rozwiązania.
W Europie epoka ta nosiła nazwę realizmu i naturalizmu. Jej główną cechą był powrót do obiektywnego odtwarzania rzeczywistości zgodnie z obserwacją natury. Do najważniejszych idei pozytywizmu należały: wiara w naukę (scjentyzm), empiryzm, utylitaryzm, kapitalizm oraz organicyzm.
Warto zapamiętać! W Polsce najważniejszymi hasłami pozytywizmu były: praca organiczna, praca u podstaw, emancypacja kobiet oraz asymilacja Żydów. Ze względu na cenzurę, pisarze często używali języka ezopowego.
