Podstawy renesansu

Renesans to nazwa, którą wymyślili historycy w XIX wieku - oznacza odrodzenie antyku i wejście człowieka na wyższy poziom rozwoju. W Polsce używamy zamiennie słów "renesans" i "odrodzenie".

Epoka trwała głównie w XVI wieku i narodziła się we Włoszech. Za jej prekursora uważamy Francesca Petrarkę, który jako pierwszy zaczął na nowo odkrywać starożytne teksty.

Renesans mógł powstać dzięki kilku ważnym wydarzeniom. Kryzys cesarstwa i papiestwa osłabił dotychczasowe władze, a wynalezienie ruchomej czcionki przez Jana Gutenberga sprawiło, że książki stały się tańsze i łatwiej dostępne.

Pamiętaj: Biblia Gutenberga była pierwszą książką wydrukowaną tą metodą - to była prawdziwa rewolucja!

Czynniki kształtujące epokę

Gdy upadło Cesarstwo Wschodniorzymskie, uczeni bizantyńscy uciekli do Italii, zabierając ze sobą greckie księgozbiory. Dzięki temu Europejczycy mogli po raz pierwszy czytać dzieła antycznych klasyków w oryginałach, a nie tylko we fragmentach.

Wielkie odkrycia geograficzne też odegrały kluczową rolę. Krzysztof Kolumb i Ferdynand Magellan odkryli nowe lądy, co rozszerzyło horyzonty geograficzne Europejczyków.

W tym samym czasie rozpoczęła się reformacja - ruch, który początkowo chciał tylko zreformować Kościół katolicki. Marcin Luter i Jan Kalwin stworzyli nowe wyznania protestanckie: luteranizm i kalwinizm.

Ciekawostka: W Polsce ważną rolę odegrali bracia polscy zwani arianami, którzy mieli własną interpretację protestantyzmu.

Antropocentryzm - człowiek w centrum

Antropocentryzm to najważniejsza idea renesansu - przekonanie, że człowiek jest najdoskonalszą istotą we wszechświecie. Hasłem tej filozofii była maksyma z komedii Terencjusza: "Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce".

To było coś zupełnie nowego! Artyści renesansu nadal wierzyli w Boga, ale zwracali się do Niego w sposób indywidualny. Byli świadomi godności człowieka i wartości życia na ziemi.

Dzieła sztuki zaczęły pokazywać nowy obraz Boga na podobieństwo człowieka. Tematyka utworów obejmowała życie codzienne, rodzinę, mitologię i zaangażowanie w życie państwa.

Ważne: Artyści służyli nie tylko Bogu, ale także władcy i mecenasowi, który wspierał ich twórczość finansowo.

Cechy sztuki renesansowej

Renesans cenił indywidualizm - bogactwo osobowości twórcy było bardzo ważne. Główne hasło epoki brzmiało: naśladowanie antycznych twórców i czerpanie ze starożytnych źródeł.

Artyści korzystali z kostiumu antycznego - o sprawach współczesnych mówili za pomocą odwołań do mitologii grecko-rzymskiej. To był sprytny sposób na wyrażanie swoich myśli!

Artysta renesansowy, za Horacym, mówił "non omnis moriar" (nie cały umrę) - pragnął, żeby jego imię zostało zapamiętane na wieki. To pokazuje, jak ważna była dla nich sława i uznanie.

Harmonia między ludźmi a przyrodą to kolejna kluczowa cecha. Artyści widzieli w człowieku część natury i pokazywali to piękno w swoich dziełach.

Zapamiętaj: Renesans to epoka, która po raz pierwszy tak mocno doceniła człowieka i jego możliwości twórcze.