Postawa heroiczna i "Jądro ciemności"
Miłosz wzywa do przyjęcia postawy heroicznej wobec otaczającego zła. Kierując apel do czytelników: "Idźmy w pokoju, ludzie prości, zwyczajni, uczciwi, prostoliniowi" nakłania do zachowania godności i odwagi. Kluczowe słowa: "Przed nami jest - Jądro ciemności" stanowią bezpośrednie nawiązanie do powieści Josepha Conrada.
Nawiązanie do "Jądra ciemności" nie jest przypadkowe. Conrad w swoim dziele pokazywał sprzeciw wobec kolonializmu, barbarzyństwa i okrucieństwa. Miłosz przenosi te motyw na rzeczywistość powojennej Polski, widząc analogię między imperium kolonialnym a autokratyczną Rosją sowiecką.
W obu dziełach mechanizm przemocy wynika z natury człowieka. Conrad opisywał eksploatację Afryki i pozyskiwanie kości słoniowej, Miłosz zaś odnosi się do ZSRR, gdzie system niszczy jednostkę, zniewalając i terroryzując słabszych. Poeta podkreśla, że "twój świat jest na szali" - każdy musi dokonać moralnego wyboru.
Klucz do zrozumienia! Miłosz nie tylko diagnozuje sytuację, ale daje receptę: solidarność wymaga krytycyzmu - czyli odwagi i uważności na otaczające zło. To aktywna postawa wobec rzeczywistości, a nie bierna akceptacja.