Stanisław Reymont i jego dzieło

Władysław Stanisław Reymont (1867-1925) to pisarz, który naprawdę rozumiał życie na wsi - sam się tam urodził i pracował jako dróżnik kolejowy. Zanim stał się pisarzem, próbował różnych zawodów: uczył się krawiectwa, próbował aktorstwa, ale ostatecznie literatura stała się jego życiową pasją.

"Chłopi" powstawali przez siedem lat (1901-1908) i przyniosły autorowi największą sławę. Reymont dużo podróżował po Europie i Ameryce, co pozwoliło mu zdobyć środki na działalność na rzecz Polski. Był nie tylko pisarzem, ale także aktywnym działaczem społecznym i politycznym.

W literaturze polskiej motyw wsi pojawiał się już wcześniej, ale Reymont jako pierwszy poświęcił tak obszerny tekst, żeby pokazać życie polskiej wsi właśnie z perspektywy chłopa. To było rewolucyjne podejście w tamtych czasach.

Ciekawostka: Reymont poznał życie wiejskie "od kuchni" - jako dróżnik pracował w małych miejscowościach i obserwował codzienność chłopów.

Budowa i charakterystyka utworu

"Chłopi" to tetralogia - utwór składający się z czterech części odpowiadających porom roku: jesień, zima, wiosna, lato. Akcja trwa dziesięć miesięcy i dzieje się w latach 80. XIX wieku, prawdopodobnie po uwłaszczeniu chłopów.

Miejscem akcji jest wieś Lipce koło Skierniewic - odizolowana od świata społeczność, w której mieszkańcy czują się zagubieni, gdy muszą ją opuścić. Reymont celowo nie wspomina o kolei przechodzącej przez wieś, żeby Lipce były uniwersalne - mogły reprezentować każdą polską wieś.

Narrator to połączenie trzech stylów: wiejskiego gaduły (który mówi gwarą), realistycznego obserwatora (obiektywny opis) i stylisty Młodej Polski (impresjonizm, symbolizm). Dzięki temu otrzymujemy pełny obraz wiejskiego życia.

"Chłopi" to epopeja narodowa, bo pokazuje przełomowy moment w historii - uwłaszczenie chłopów. Bohaterem jest cała zbiorowość, a nie pojedyncze osoby, co podkreśla już sam tytuł utworu.

Ważne: Reymont nobilituje warstwę chłopską - pokazuje, że ich życie, tradycje i problemy są równie ważne jak losy arystokracji czy mieszczaństwa.