Kompozycja i bohaterowie
Dramat składa się z trzech aktów o różnym charakterze. Akt I to realizm społeczno-obyczajowy, akt II wprowadza elementy fantastyczne, a akt III staje się wizją symboliczno-narodową.
Bohaterowie dzielą się na trzy grupy. Inteligencja to między innymi Pan Młody poeta−chłopoman, Poeta (marzy o wielkiej sztuce), Gospodarz (malarz z miasta) czy Radczyni (dumna ciotka, gardzącą chłopami). Chłopstwo reprezentują Panna Młoda, Gospodyni, Jasiek czy Ojciec – wszyscy szanujący tradycje wiejskie.
Najciekawsze są postacie fantastyczne – duchy, które ukazują się różnym bohaterom. Chochoł zapowiada nadejście zjaw, Widmo budzi tęsknotę, Stańczyk jest wyrzutem sumienia, a Wernyhora przekazuje złoty róg jako symbol powstania.
Ważne: Każda postać fantastyczna odpowiada lękom, nadziejom lub wyrzutom sumienia konkretnych bohaterów – to klucz do zrozumienia ich charakterów.