"Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall
To reportaż o powstaniu w getcie warszawskim, oparty na rozmowach z Markiem Edelmanem - jednym z przywódców powstania i członkiem ŻOB-u (Żydowskiej Organizacji Bojowej). Krall dokonuje demitologizacji heroicznego obrazu powstania, pokazując jego prawdziwe, często brutalne oblicze.
Tytuł zawiera metaforę "wyścigu z Bogiem", która odnosi się do dwóch rzeczywistości: przeszłej (ratowanie pojedynczych osób z Umschlagplatzu) i teraźniejszej (Edelman jako kardiochirurg ratujący "beznadziejne przypadki"). W obu chodzi o to samo - wyrwanie kogoś śmierci, "zdążenie przed Panem Bogiem".
Edelman burzy heroiczny mit powstania. Według niego powstańcy nie walczyli dla pięknej idei wolności, ale po prostu chcieli wybrać sposób śmierci - godniejszy niż komora gazowa. Byli wychudzeni, brudni i zdesperowani ludzie, nie bohaterowie z pomników. Krall opisuje też znanych przywódców powstania (jak Mordechaj Anielewicz czy Junek Wilner) bez patosu, jako zwykłych ludzi.
💡 Warto zapamiętać: Słowa Edelmana: "Pan Bóg już chce zgasić świeczkę, a ja muszę być szybszy, ochraniać płomień, wykorzystując jego chwilową nieuwagę" doskonale oddają jego filozofię lekarza i powstańca - walki o każde życie do końca.