Składnia zdań złożonych

Zdanie złożone składa się z przynajmniej dwóch zdań pojedynczych i zawiera co najmniej dwa orzeczenia. Kiedy analizujesz zdanie złożone, musisz:

• znaleźć wszystkie orzeczenia
• wyodrębnić i ponumerować zdania składowe
• określić relację między nimi (współrzędna lub podrzędna)
• narysować wykres pokazujący ich zależności

Zdania złożone dzielą się na dwa główne typy:

1. Zdania złożone współrzędnie - żadne ze zdań składowych nie jest nadrzędne ani podrzędne wobec drugiego (np. "Zbudowali wspaniały dom i wprowadzili się do niego").
2. Zdania złożone podrzędnie - jedno zdanie jest podrzędne w stosunku do drugiego (np. "Kiedy zbudowali wspaniały dom, wprowadzili się do niego").

Wskazówka: Aby łatwo rozpoznać typ zdania złożonego, zwróć uwagę na spójniki - niektóre z nich występują tylko w zdaniach określonego typu!

Zdania złożone współrzędnie dzielą się na cztery rodzaje:

• Łączne - połączone spójnikami: i, oraz, ani, ni, jak również (np. "Odwiedzili sklepy i kupowali prezenty")
• Rozłączne - połączone spójnikami: albo, lub, bądź, czy (np. "Wstanę rano albo znowu spóźnię się do szkoły")
• Wynikowe - połączone spójnikami: więc, zatem, toteż, dlatego (np. "Jest pracowity, toteż osiąga sukcesy")
• Przeciwstawne - połączone spójnikami: ale, jednak, a, zaś, natomiast (np. "Ma dużo czasu, jednak go marnuje")

Potrafisz już pewnie rozpoznać rodzaje zdań złożonych współrzędnie! Przeanalizuj przykład: "Napisałem wypracowanie, ale nie zdążyłam się nauczyć" - to zdanie złożone współrzędnie przeciwstawne.