Jak działamy w grupie i poza nią?

Jednostki należące do danej grupy odniesienia działają na zasadzie podporządkowania się przyjętym normom. W ramach grupy społecznej jednostka podporządkowuje się jej zasadom i wartościom, ponieważ się z nimi utożsamia. Poza swoją grupą społeczną jednostka funkcjonuje również w ramach szerszego bytu, jakim jest społeczeństwo.

Definition: Rola społeczna to zbiór oczekiwań wobec jednostki związany z posiadaniem określonego statusu społecznego. Jest to zespół praw i obowiązków wynikających z zajmowania pozycji społecznej.

Każda rola posiada swoje nakazy, zakazy i wyznacza margines swobody. W jednej grupie społecznej często pełnimy kilka ról jednocześnie.

Example: W życiu rodzinnym kobieta może być jednocześnie żoną, matką i córką.

Konflikt ról występuje, gdy jednostka pełni kilka ról jednocześnie, a ich wymagania są ze sobą sprzeczne.

Example: Lekarz wojskowy doświadcza konfliktu ról między etyką lekarską nakazującą niesienie pomocy a rolą żołnierza zobowiązanego do walki z wrogiem.

Postawy wobec nacisku grupy można podzielić na:

1. Postawę konformistyczną - podporządkowanie się obowiązującym regułom
2. Postawę nonkonformistyczną - krytyczne podejście do norm grupowych i samodzielne ustalanie własnego systemu wartości

Highlight: Konformizm i nonkonformizm to dwie główne postawy wobec nacisku grupy społecznej.

Zalety i wady konformizmu oraz nonkonformizmu

Zalety konformizmu:

• Prostsze podejmowanie decyzji dzięki posługiwaniu się sprawdzonymi sposobami postępowania
• Unikanie konfliktów poprzez spełnianie społecznych oczekiwań
• Łatwiejsze zdobywanie sympatii i uznania w otoczeniu społecznym

Wady konformizmu:

• Rezygnacja z własnego indywidualizmu w obawie przed potępieniem ze strony grupy
• Ryzyko powtórzenia błędów popełnianych przez większość członków grupy
• Niesamodzielność - przyzwyczajenie do bezkrytycznego wykonywania poleceń autorytetów

Highlight: Wady konformizmu obejmują utratę indywidualizmu i niesamodzielność w podejmowaniu decyzji.

Zalety nonkonformizmu:

• Łamanie przestarzałych i sztywnych schematów myślenia
• Możliwość sygnalizowania własnych problemów, pomijanych przez większość
• Postępowanie w zgodzie z własnymi przekonaniami i sumieniem

Wady nonkonformizmu:

• Niebezpieczeństwo odrzucenia przez grupę i narażenie na silny stres
• Przyczynianie się do rozpadu grupy społecznej
• Ryzyko zdobycia reputacji buntownika, z którym trudno prowadzić dialog

Highlight: Zalety nonkonformizmu to m.in. łamanie przestarzałych schematów i działanie zgodne z własnymi przekonaniami.

Grupy i role społeczne

Grupa społeczna to zbiór co najmniej trzech osób, połączonych określonymi stosunkami społecznymi, takimi jak pokrewieństwo, przyjaźń, wrogość czy solidarność. Grupy społeczne można klasyfikować według różnych kryteriów.

Ze względu na wielkość, wyróżniamy:

1. Grupy małe, gdzie wszyscy członkowie się znają
2. Grupy duże, gdzie członkowie się nie znają (np. armia)

Ze względu na rodzaj więzi, dzielimy je na:

1. Grupy pierwotne, do których należymy "odgórnie" (np. rodzina)
2. Grupy wtórne, tworzone dla osiągnięcia określonego celu

Definition: Grupa społeczna to zbiór minimum trzech osób połączonych określonymi relacjami społecznymi.

Example: Przykłady grup społecznych to rodzina (grupa pierwotna) i partia polityczna (grupa wtórna).

Cechy grupy społecznej obejmują:

• Liczebność co najmniej 3 osób
• Wewnętrzną strukturę
• Poczucie wspólnej tożsamości
• Względną trwałość i intensywność kontaktów
• Poczucie odrębności względem otoczenia
• Nastawienie na realizację wspólnych celów

Highlight: Cechy grupy społecznej to m.in. liczebność, wewnętrzna struktura, wspólna tożsamość i cele.