Monarchia elekcyjna to ustrój, w którym monarcha (król) nie dziedziczy tronu, ale jest wybierany przez określoną grupę uprawnionych osób. Taki system funkcjonował w dawnej Polsce, gdzie króla wybierała szlachta. W przeciwieństwie do monarchii dziedzicznej, gdzie władza przechodzi z ojca na syna, w monarchii elekcyjnej każdorazowo po śmierci władcy organizowano wybory nowego monarchy.

Podstawowa różnica tkwi w sposobie wyłaniania głowy państwa. W monarchii głową państwa jest monarcha (król, cesarz, książę), który zwykle dziedziczy swoją funkcję i sprawuje ją dożywotnio. Natomiast w republice głowa państwa (najczęściej prezydent) jest wybierana na określoną kadencję. Systemy polityczne republik opierają się na zasadzie suwerenności narodu, podczas gdy monarchie tradycyjnie wywodzą władzę z boskiego nadania lub tradycji dynastycznej.

System prezydencki to jeden z podstawowych systemów politycznych na świecie, w którym prezydent jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. W tym systemie występuje wyraźny podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Prezydent ma szerokie uprawnienia, a jego gabinet nie jest odpowiedzialny przed parlamentem. Najlepszym przykładem tego systemu rządów są Stany Zjednoczone, gdzie prezydent ma silną pozycję ustrojową i jest wybierany przez kolegium elektorów.

O kolegialnej głowie państwa mówimy wtedy, gdy funkcję tę pełni nie jedna osoba, ale grupa osób działających wspólnie. Taka kolegialna głowa państwa występuje na przykład w Szwajcarii, gdzie funkcję tę pełni siedmioosobowa Rada Federalna, a jeden z jej członków pełni rotacyjnie funkcję przewodniczącego. Jest to dość rzadkie rozwiązanie, ponieważ w większości krajów głowa państwa to jedna osoba – prezydent w republikach lub monarcha w monarchiach.