Organy RP - Notatki z tematów 3.4 i 3.5

Prezydent RP

Myślisz, że prezydent rządzi całym krajem? To mit! W Polsce mamy prezydenturę arbitrażową - oznacza to, że prezydent nie kieruje państwem, lecz pilnuje, żeby wszystko działało sprawnie i rozwiązuje konflikty polityczne.

Prezydent to najwyższy przedstawiciel państwa, który stoi na straży Konstytucji i bezpieczeństwa kraju. Wybieramy go na 5 lat w bezpośrednich wyborach, a może być wybrany maksymalnie dwa razy z rzędu. Jeśli coś mu się stanie, zastępuje go Marszałek Sejmu.

Większość decyzji prezydenta musi podpisać premier (to się nazywa kontrasygnatą), ale są wyjątki zwane prerogatywami. Do najważniejszych należą: weto ustawodawcze, mianowanie premiera, powoływanie sędziów czy inicjatywa ustawodawcza. Może też ułaskawiać przestępców i nadawać ordery - tego też nikt nie musi podpisywać.

Zapamiętaj: Od 1989 roku prezydentami byli: Jaruzelski, Wałęsa, Kwaśniewski (2 kadencje), L. Kaczyński, Komorowski i Duda (2 kadencje).

Rada Ministrów RP

Rada Ministrów to po prostu rząd - grupa ludzi, która faktycznie rządzi krajem! Na czele stoi premier (oficjalnie Prezes Rady Ministrów), który ma największą władzę i decyduje, kto będzie ministrem.

Główne zadania rządu to coś, co wpływa na twoje codzienne życie: realizowanie ustaw, tworzenie budżetu państwa, dbanie o bezpieczeństwo i prowadzenie polityki zagranicznej. W rządzie zasiadają ministrowie działowi (np. edukacji, zdrowia) i czasem ministrowie bez teki, którzy mają specjalne zadania.

Rząd może upaść na kilka sposobów. Sejm może mu nie dać wotum zaufania albo wyrazić wotum nieufności (potrzeba do tego 231 głosów posłów). Premier może też sam podać się do dymisji. Dzięki konstruktywnemu wotum nieufności możemy odwołać rząd i od razu wybrać nowego premiera.

Administracja rządowa to cały system urzędów od szczebla centralnego po lokalny. Najważniejsi na miejscu to wojewodowie - przedstawiciele rządu w każdym z 16 województw, którzy pilnują, żeby decyzje z Warszawy były realizowane w terenie.

Ciekawostka: Aby odwołać pojedynczego ministra, wystarczy 69 posłów do zgłoszenia wniosku, ale za odwołaniem musi zagłosować większość!