Sejm i Senat RP — proste wyjaśnienie dla WOS

Sejm i Senat RP

Dwuizbowy parlament

Polska władza ustawodawcza dzieli się na dwie izby obradujące osobno lub wspólnie jako Zgromadzenie Narodowe.

• Sejm RP: izba niższa, liczy 460 posłów pod przewodnictwem Marszałka.
• Senat RP: izba wyższa, liczy 100 senatorów pod przewodnictwem Marszałka.
• Kadencja: trwa 4 lata, a parlamentarzystów chroni immunitet.

Główne kompetencje

• Sejm: uchwala ustawy, kontroluje rząd, udziela wotum zaufania.
• Senat: ocenia ustawy Sejmu, proponuje poprawki, dba o Polonię.

💡 Zapamiętaj: Sejm i Senat podejmują decyzje większością głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków izby.

Wybory i proces ustawodawczy

Zasady wyborcze

Wybory do Sejmu są pięcioprzymiotnikowe, a do Senatu nie obowiązuje zasada proporcjonalności.

• Sejm: wybory są powszechne, bezpośrednie, tajne, równe i proporcjonalne (wiek: min. 21 lat).
• Senat: wybory są powszechne, bezpośrednie, tajne, równe i większościowe (wiek: min. 30 lat).

Początek ustawy

• Inicjatywa ustawodawcza: prawo do zgłoszenia projektu ma m.in. prezydent, rząd, Senat, 15 posłów lub 100 tys. obywateli.

Beispiel: Głosowanie w Senacie:

1. Senat zgłasza poprawki do projektu Sejmu.
2. Sejm może te poprawki przyjąć lub odrzucić.

💡 Zapamiętaj: Koalicja to ugrupowania popierające rząd, a opozycja to te, które go krytykują.

Rola Prezydenta i organizacja Sejmu

Finał ustawy

Każda ustawa trafia do Prezydenta RP, który podejmuje ostateczną decyzję.

• Podpis: prezydent podpisuje ustawę i zarządza jej publikację w Dzienniku Ustaw.
• Weto: prezydent odrzuca ustawę; Sejm może odrzucić weto większością $\frac{3}{5}$ głosów.
• Trybunał Konstytucyjny: prezydent wysyła tam ustawę do zbadania zgodności z Konstytucją.

Organy Sejmu

• Prezydium Sejmu: Marszałek i wicemarszałkowie; ustalają plan prac.
• Konwent Seniorów: Prezydium oraz szefowie klubów; opiniują bieg prac.

💡 Zapamiętaj: Posłowie pracują głównie w merytorycznych komisjach sejmowych, które szczegółowo badają projekty ustaw.