Budowa i działanie narządu wzroku

Narządy zmysłów to wyspecjalizowane struktury, które odbierają określone rodzaje bodźców z otoczenia. W przypadku narządu wzroku, receptory przekazują informacje o bodźcach świetlnych do mózgu w formie impulsów nerwowych.

Narząd wzroku składa się z:

• Gałki ocznej
• Aparatu ochronnego

Budowa gałki ocznej

Najważniejsze elementy gałki ocznej:

• Siatkówka - błona zawierająca receptory światła (czopki i pręciki)
• Soczewka - przezroczysty element załamujący promienie świetlne
• Tęczówka - barwna część oka regulująca średnicę źrenicy
• Źrenica - otwór w tęczówce kontrolujący ilość światła wpadającego do oka
• Plamka żółta - miejsce największego skupienia czopków w siatkówce
• Plamka ślepa - miejsce wyjścia nerwu wzrokowego (brak receptorów)
• Ciało szkliste - galaretowata substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej

Kluczowe Pojęcie: Receptory w siatkówce dzielą się na czopki (odpowiedzialne za widzenie kolorów i szczegółów w dobrym oświetleniu) oraz pręciki (umożliwiające widzenie w słabym świetle, ale bez rozróżniania kolorów).

Aparat ochronny oka i mechanizmy adaptacji

Aparat ochronny

Oko jest narządem niezwykle wrażliwym, dlatego potrzebuje skutecznej ochrony przed uszkodzeniami. Aparat ochronny składa się z kilku współpracujących elementów.

Główne elementy aparatu ochronnego:

• Powieki - ruchome fałdy skórne chroniące przed silnym światłem i urazami
• Gruczoł łzowy - produkuje łzy nawilżające oko i usuwające zanieczyszczenia
• Spojówka - cienka błona pokrywająca wewnętrzną stronę powiek i część gałki ocznej
• Rzęsy - zatrzymują cząsteczki kurzu i pyłu

Ważna Informacja: Łzy mają właściwości bakteriobójcze dzięki zawartości lizozymu - enzymu niszczącego ściany komórkowe bakterii.

Adaptacja oka

Adaptacja oka to zdolność przystosowania się do różnych warunków oświetlenia, działająca automatycznie, niezależnie od naszej woli.

Mechanizm adaptacji:

• Przy silnym świetle źrenica zwęża się do 2-3 mm
• Przy słabym świetle źrenica rozszerza się do 7-8 mm

Powstawanie obrazu

1. Promienie świetlne odbijają się od oglądanego przedmiotu
2. Wpadają do oka przez źrenicę
3. Zmieniają bieg przechodząc przez soczewkę
4. Na siatkówce powstaje pomniejszony i odwrócony obraz
5. Informacja jest przekazywana nerwem wzrokowym do mózgu

Ciekawostka: Obraz na siatkówce jest odwrócony (do góry nogami), ale mózg automatycznie go obraca, dzięki czemu widzimy świat we właściwej orientacji.