Budowa skóry

Skóra to największy organ ciała, który stanowi barierę między nami a środowiskiem zewnętrznym. Składa się z trzech głównych warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Każda z nich pełni określone funkcje ochronne i metaboliczne.

Na powierzchni skóry znajdują się przydatki skóry - wyspecjalizowane wytwory naskórka. Zaliczamy do nich gruczoły łojowe, gruczoły potowe, włosy i paznokcie. Mają one bezpośredni kontakt ze skórą lub łączą się z nią przez specjalne otwory.

Naskórek to najbardziej zewnętrzna warstwa skóry zbudowana z nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Ma zdolności regeneracyjne i stanowi bezpośrednią granicę między organizmem a światem zewnętrznym. Jego najgłębsza warstwa - warstwa podstawna (rozrodcza) - odpowiada za wytwarzanie substancji odpowiedzialnych za barwę skóry, syntezę prekursorów keratyny i produkcję komórek odpornościowych.

💡 Ciekawostka: Naskórek całkowicie odnawia się co 28 dni - to oznacza, że co miesiąc masz zupełnie nową zewnętrzną warstwę skóry!

Komórki i procesy w naskórku

Melanogeneza to proces produkcji pigmentów melaniny przez komórki zwane melanocytami. Wyprodukowana melanina przechowywana jest w ziarnistościach warstwy podstawnej, a później wędruje do powierzchniowych warstw naskórka. Pod wpływem promieni UV zostaje uwolniona do keratynocytów.

Melanina pełni kilka ważnych funkcji w naszej skórze. Działa jak naturalny filtr promieniowania UV, neutralizuje wolne rodniki powstałe pod wpływem słońca i reguluje biosyntezę witaminy D3.

W naskórku występują specjalne komórki Merkla, które są receptorami dotyku. Znajdziesz je w częściach owłosionych skóry, na dłoniach i w macierzy paznokci. Dzięki kontaktowi z włóknami nerwowymi odbierają wrażenia czuciowe. Z kolei komórki Langerhansa to komórki obronne, obecne w warstwie podstawnej naskórka, które współodpowiadają za prawidłowe działanie systemu odpornościowego.

💡 Warto zapamiętać: Ilość melaniny w skórze determinuje nasz fototyp, czyli to jak reagujemy na słońce - czy łatwo się opalamy, czy raczej szybko pojawiają się oparzenia słoneczne.

Warstwy naskórka i rogowacenie

Warstwa kolczysta naskórka składa się z kilku lub kilkunastu rzędów komórek wielobocznych. Komórki te są ze sobą ściśle połączone, ale w miarę przesuwania się ku górze ulegają spłaszczeniu i ich połączenia stają się luźniejsze.

W warstwie ziarnistej znajduje się kilka warstw komórek wrzecionowatych o spłaszczonych jądrach. Tutaj komórki obumierają i przekształcają się w ziarna keratohialiny - tak zaczyna się proces rogowacenia (keratynizacja). W tym procesie powstaje keratyna - włókniste białko, które zapewnia naskórkowi wytrzymałość i odporność na czynniki chemiczne.

Najbardziej zewnętrzna warstwa rogowa jest zbudowana z dużej ilości martwych komórek pozbawionych jąder. Składa się z warstwy zwartej (położonej głębiej) i warstwy złuszczającej (położonej powierzchniowo). Komórki warstwy rogowej są wypełnione głównie keratyną.

Ważnym elementem skóry są ceramidy - naturalny składnik lipidów skóry, stanowiący spoiwo wypełniające przerwy między komórkami w warstwie rogowej. Działają jak bariera wodno-lipidowa, zapobiegają utracie wilgoci i chronią skórę przed czynnikami zewnętrznymi. Stanowią aż 40% cementu międzykomórkowego. Niestety, produkcja ceramidów maleje z wiekiem, a po 40 roku życia prawie zanika.

💡 Istotne: Cały proces odnowy naskórka trwa około 28 dni - od powstania nowej komórki w warstwie podstawnej do jej złuszczenia na powierzchni skóry.