Nadczynność i niedoczynność gruczołów dokrewnych

Hormony muszą być wydzielane w odpowiednich ilościach. Zbyt mała lub zbyt duża ich ilość zaburza równowagę organizmu i może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Zaburzenia wydzielania hormonów przysadki mogą objawiać się na różne sposoby. Gdy przysadka produkuje zbyt mało hormonu wzrostu w okresie rozwoju, pojawia się karłowatość - osoby takie mają niski wzrost i krępą budowę. Z kolei nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu w okresie rozwoju prowadzi do gigantyzmu - osoby takie są bardzo wysokie z zachowanymi proporcjami ciała. Natomiast akromegalia występuje, gdy przysadka wydziela za dużo hormonu wzrostu po zakończeniu wzrostu organizmu, powodując nadmierny rozrost niektórych części ciała.

Inne gruczoły dokrewne również powodują charakterystyczne objawy przy zaburzeniach. Niedoczynność tarczycy objawia się m.in. opóźnieniem rozwoju, suchą skórą i zmęczeniem, a jej nadczynność przyspiesza metabolizm, powoduje utratę wagi i wytrzeszcz oczu. Zaburzenia przytarczyc wpływają na gospodarkę wapniową, prowadząc do skurczów mięśni lub problemów z kośćmi. Problemy z nadnerczami mogą skutkować zaburzeniami metabolizmu, zmianami masy ciała i ciśnienia.

Warto zapamiętać! Cukrzyca typu 1 jest wynikiem niedoczynności części wewnątrzwydzielniczej trzustki, natomiast większość innych gruczołów może cierpieć zarówno na nadczynność, jak i niedoczynność.

Cukrzyca i stres

Cukrzyca to choroba metaboliczna charakteryzująca się stale podwyższonym poziomem glukozy we krwi. Możemy wyróżnić dwa główne typy tej choroby, które różnią się przyczynami i czasem wystąpienia.

Cukrzyca typu I jest spowodowana niedoborem insuliny wynikającym z uszkodzenia komórek trzustki. Ujawnia się zazwyczaj w dzieciństwie. Natomiast cukrzyca typu II wynika z nieprawidłowego działania insuliny i oporności komórek na ten hormon. Oba typy mają podobne objawy: podwyższone stężenie glukozy we krwi, uczucie zmęczenia, problemy z widzeniem, częste pragnienie i głód oraz częste oddawanie moczu.

Stres to reakcja organizmu na stresory - czynniki zewnętrzne lub wewnętrzne zaburzające równowagę organizmu. Stresory możemy podzielić na fizyczne (np. uraz, hałas, ból) oraz psychiczne (np. konflikt rodzinny, sprawdzian, wystąpienie publiczne). Warto wiedzieć, że stres krótkotrwały może być mobilizujący, podczas gdy stres długotrwały prowadzi do negatywnych skutków dla zdrowia.

Ciekawostka: Podwzgórze kontroluje reakcje stresowe na dwa sposoby - drogą neuronalną (przez współczulny układ nerwowy i adrenalinę) oraz drogą hormonalną (przez przysadkę i kortyzol). Dzięki temu nasz organizm może błyskawicznie reagować na zagrożenia!

W reakcji stresowej podwzgórze aktywuje współczulny układ nerwowy, który pobudza rdzeń nadnerczy do wydzielania adrenaliny. Jednocześnie hormonalnie pobudza przysadkę, która stymuluje korę nadnerczy do produkcji kortyzolu.