Budowa i cechy parzydełkowców

Parzydełkowce możemy rozpoznać po kilku charakterystycznych cechach. Mają promienistą symetrię ciała i występują wyłącznie w środowisku wodnym. Prowadzą wolno żyjący lub osiadły tryb życia i są dwuwarstwowcami - ich ciało tworzy epiderma (warstwa zewnętrzna) i gastroderma (warstwa wewnętrzna).

Budowa polipa i meduzy różni się, ale oba typy mają podobne elementy: otwór gębowy, jamę gastralną, czułki, epidermę, gastrodermę i mezoglę. Otwór gębowy służy zarówno do pobierania pokarmu, jak i usuwania niestrawionych resztek. Jama gastralna pełni funkcję trawienną, a czułki pomagają w zdobywaniu pokarmu.

W epidermie i gastrodermie parzydełkowców występuje pięć typów komórek: nabłonkowo-mięśniowe (odpowiedzialne za ruch), parzydełkowe (służące do ataku i obrony), nerwowe, gruczołowe (wydzielające enzymy trawienne) oraz interstycjalne (zdolne do przekształcania się w inne komórki).

Warto zapamiętać! Komórki parzydełkowe pełnią dwie główne funkcje: atakują ofiary (paraliżując je) oraz chronią organizm przed drapieżnikami.

Różnice między polipem a meduzą oraz systematyka parzydełkowców

Polip i meduza różnią się trybem życia i budową. Polip jest zazwyczaj osiadły i długowieczny, z cienką warstwą mezoglei. Meduza prowadzi wolno żyjący tryb życia, jest krótkotrwała i ma grubszą warstwę mezoglei. Gdzie żyją parzydełkowce? Znajdziemy je zarówno w wodach słodkich, jak i słonych.

Parzydełkowce dzielą się na cztery główne grupy: okrążkopławy (z dominującą meduzą, żyjące wyłącznie w wodach słonych), stułbiopławy (z dominującym polipem, występujące w wodach słodkich i słonych), kubopławy (z meduzą o sześciennym kształcie) oraz koralowce (występujące wyłącznie jako polipy w wodach morskich).

Czynności życiowe parzydełkowców obejmują drapieżny sposób odżywiania. Używają czułków i płatów gębowych do polowania. Ofiara zostaje sparaliżowana przez parzydełka i wprowadzona do jamy gastralnej, gdzie odbywa się dwuetapowe trawienie: zewnątrzkomórkowe (dzięki enzymom) i wewnątrzkomórkowe (w komórkach trawiennych).

Układ nerwowy parzydełkowców jest siateczkowy (rozproszony). U meduz występują ropalia zawierające oczka i statocysty – prymitywne narządy zmysłów. Meduzy poruszają się ruchem odrzutowym, a polipy są zazwyczaj osiadłe. Wymiana gazowa, wydalanie i osmoregulacja odbywają się przez całą powierzchnię ciała.

Ciekawostka! Niektóre gatunki parzydełkowców żyją w symbiozie z autotroficznymi protistami, od których pobierają produkty fotosyntezy – to dlatego koralowce mogą tworzyć rafy.

Rozmnażanie parzydełkowców

Jak rozmnażają się parzydełkowce? Mają zarówno bezpłciowe, jak i płciowe metody rozmnażania. Bezpłciowe rozmnażanie występuje głównie u polipów i obejmuje pączkowanie (gdy nowy osobnik rozwija się z ciała osobnika macierzystego), strobilizację (poprzeczny podział polipa na krążki, które przekształcają się w młodociane meduzy) oraz partenogenezę (rozwój z niezapłodnionych komórek jajowych).

Rozmnażanie płciowe występuje głównie u meduz. Większość parzydełkowców jest rozdzielnopłciowa. Gamety powstają w gonadach meduz poprzez przekształcenie komórek interstycjalnych. Zapłodnienie może być zewnętrzne (w wodzie) lub wewnętrzne (w ciele rodzica). Najczęstszą formą rozrodu jest jajorodność.

Wyjątkową cechą parzydełkowców jest metageneza, czyli przemiana pokoleń. Polega ona na naprzemiennym występowaniu po sobie meduz i polipów. Co ciekawe, w przeciwieństwie do roślin, u parzydełkowców oba pokolenia są diploidalne.

Uwaga! Wśród przedstawicieli parzydełkowców znajdziemy m.in. meduzy (np. chełbia modra), ukwiały, koralowce rafotwórcze oraz niebezpieczne dla człowieka kostkowce (box jellyfish). Znaczenie parzydełkowców w przyrodzie jest ogromne – tworzą rafy koralowe będące siedliskiem dla tysięcy gatunków.