Świat Zwierząt - Biologia Klasa 6

Wspólne cechy zwierząt i budowa komórki

Wszystkie zwierzęta mają kilka wspólnych cech, które odróżniają je od roślin. Są to organizmy wielokomórkowe, których komórki mają jądro komórkowe, ale nie zawierają chloroplastów ani ściany komórkowej. To oznacza, że nie potrafią same produkować pokarmu jak rośliny.

Komórka zwierzęca wygląda inaczej niż roślinna. Znajdziesz w niej jądro komórkowe, mitochondria, rybosomy i cytozol - wszystko otoczone błoną komórkową. Brak tu jednak dużej wakuoli i ściany komórkowej, które mają rośliny.

Organizm zwierzęcia to doskonale zorganizowana struktura. Pojedyncze komórki (np. komórka mięśniowa serca) łączą się w tkanki (tkanka mięśniowa serca), które budują narządy (serce), a te tworzą układy (układ krwionośny) całego organizmu.

Ciekawostka: Twoje ciało składa się z bilionów komórek, które współpracują ze sobą każdej sekundy!

Podział zwierząt: kręgowce i bezkręgowce

Kręgowce to zwierzęta mające kręgosłup złożony z mniejszych elementów zwanych kręgami. Do tej grupy należą ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki - w tym ludzie! Kręgosłup daje im sztywne wsparcie i chroni rdzeń kręgowy.

Bezkręgowce stanowią aż 95% wszystkich gatunków zwierząt na Ziemi. Nie mają sztywnego szkieletu wewnętrznego - część z nich ma ciało miękkie (jak pijawki), inne chronią się pancerzem lub muszlą (jak ślimaki).

Do bezkręgowców należą: parzydełkowce (meduzy), płazińce (tasiemce), nicienie (glisty), pierścienice (dżdżownice), stawonogi (motyle, pająki) i mięczaki (ślimaki, małże). Ta grupa jest niesamowicie różnorodna!

Pamiętaj: Mimo że kręgowce wydają się ważniejsze, to bezkręgowce dominują liczebnie na naszej planecie!

Tkanki zwierzęce: nabłonkowa i łączna

Ciało zwierząt budują cztery główne typy tkanek zwierzęcych: nabłonkowa, nerwowa, mięśniowa i łączna. Każda ma swoje specjalne zadania i wygląda inaczej pod mikroskopem.

Tkanka nabłonkowa to prawdziwy ochroniarz organizmu. Pokrywa powierzchnię ciała i wyścieła narządy wewnętrzne, chroniąc przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Dodatkowo wchłania składniki pokarmowe w jelitach i produkuje różne substancje jak enzymy czy śluz.

Istnieją różne rodzaje nabłonków - od jednowarstwowego płaskiego w pęcherzykach płucnych (który pomaga w wymianie gazów) po wielowarstwowy płaski w skórze (który nas chroni). W jelicie cienkim znajduje się nabłonek walcowaty, który doskonale wchłania składniki pokarmowe.

Ciekawostka: Twoja skóra odnawia się całkowicie co około 28 dni dzięki pracy tkanki nabłonkowej!

Tkanka mięśniowa i jej rodzaje

Tkanka mięśniowa ma jedną supermoc - potrafi się kurczyć i rozkurczać, dzięki czemu możesz się ruszać! Istnieją trzy rodzaje tej tkanki, każdy przystosowany do innych zadań.

Tkanka mięśniowa gładka buduje ściany narządów wewnętrznych jak żołądek i jelita. Jej komórki są wrzecionkowate z jednym jądrem pośrodku, kurczą się wolno i pracują bez twojej świadomości.

Poprzecznie prążkowana tkanka serca to specjalista od pompowania krwi. Ma komórki walcowate i rozgałęzione z 1-2 jądrami, kurczy się szybko, ale też pracuje niezależnie od twojej woli - na szczęście!

Poprzecznie prążkowana tkanka szkieletowa buduje mięśnie, którymi świadomie sterujesz. Ma długie włókna z wieloma jądrami przy powierzchni i kurczy się szybko, gdy chcesz się poruszyć.

Pamiętaj: Twoje serce to najciężej pracujący mięsień - bije około 100 000 razy dziennie!

Tkanka nerwowa i łączna

Komórka nerwowa to komunikator twojego ciała, zbudowany z ciała komórki i wypustek zwanych dendrytami i aksonem. Impuls nerwowy podróżuje przez te struktury, przekazując informacje między mózgiem a całym ciałem w ułamkach sekundy.

Tkanka łączna to grupa bardzo różnorodnych tkanek, które łączą i wspierają inne struktury. Składa się z komórek i substancji międzykomórkowej, która wypełnia przestrzenie między komórkami.

Do tkanki łącznej należą: tkanka chrzęstna (buduje uszy i stawy), tkanka kostna (główny składnik kości), tkanka tłuszczowa (magazynuje energię pod skórą) i krew (płynna tkanka wypełniająca naczynia krwionośne).

Ciekawostka: Twoje kości są żywe i stale się odnawiają - co 7-10 lat masz praktycznie nowy szkielet!

Krew jako wyjątkowa tkanka

Krew to jedyna płynna tkanka w twoim ciele i prawdziwy transport wewnętrzny organizmu. Ponad połowę jej objętości stanowi osocze - płynna część, w której pływają różne komórki krwi.

Składniki krwi mają różne, ale równie ważne zadania. Krwinki czerwone transportują tlen, krwinki białe walczą z infekcjami, a płytki krwi pomagają w krzepnięciu gdy się skaleczesz.

Tkanka kostna i tłuszczowa też pełnią kluczowe role. Kości nie tylko dają ci wsparcie, ale też produkują komórki krwi w szpiku. Tkanka tłuszczowa magazynuje energię i chroni narządy wewnętrzne jak naturalny amortyzator.

Wow: W twoim ciele krąży około 5 litrów krwi, która obiegnie cały organizm w niecałą minutę!