Aby ustalić stopnie utlenienia pierwiastków w związkach, musisz pamiętać kilka podstawowych zasad. Przede wszystkim, suma wszystkich stopni utlenienia w związku musi być równa zero, a w jonie równa jego ładunkowi. Warto zapamiętać, że metale grup 1 i 2 mają stałe stopnie utlenienia (odpowiednio +1 i +2), tlen zwykle ma -2 (z wyjątkami), a wodór zazwyczaj +1 (z wyjątkiem wodorków metali aktywnych).

Utleniacz to substancja, która przyjmuje elektrony i ulega redukcji, podczas gdy reduktor oddaje elektrony i ulega utlenieniu. Możesz to zapamiętać przez prosty schemat: reduktor utlenia się (oddaje elektrony), a utleniacz redukuje się (przyjmuje elektrony). Na przykład w reakcji utleniania-redukcji między KMnO₄ a Na₂SO₃, jon MnO₄⁻ jest utleniaczem, bo przyjmuje elektrony i zmienia swój stopień utlenienia z +7 na +2.

Dysocjacja kwasów to proces, w którym kwasy rozpadają się w roztworze wodnym na jony wodorowe H⁺ i resztę kwasową. Kwasy mocne, jak HCl czy H₂SO₄, ulegają dysocjacji jonowej w 100%, co zapisujemy np. HCl → H⁺ + Cl⁻. Z kolei zasady rozpuszczalne, jak NaOH czy KOH, dysocjują na kation metalu i anion wodorotlenkowy OH⁻, np. NaOH → Na⁺ + OH⁻.

Bilans elektronowo-jonowy stosujemy, gdy musimy precyzyjnie zrównoważyć reakcje utleniania i redukcji, szczególnie te skomplikowane. Polega on na zapisaniu równań półreakcji utleniania i redukcji z uwzględnieniem przenoszonych elektronów. Jest to niezbędne w przypadku takich reakcji jak np. utlenianie jonów Fe²⁺ do Fe³⁺ przez jony azotanowe(V), gdzie musimy dokładnie określić liczbę wymienianych elektronów i zrównoważyć ładunki po obu stronach równania.