Alkiny - budowa i wzory
Alkiny to węglowodory nienasycone zawierające wiązanie potrójne między atomami węgla. Zbudowane są wyłącznie z atomów węgla i wodoru, które łączą się wiązaniami kowalencyjnymi.
W wiązaniu potrójnym występuje jedno wiązanie typu σ (sigma) i dwa wiązania typu π (pi). Pozostałe wiązania w cząsteczce to wiązania typu σ. Wzór ogólny alkinów to C₂H₂ₙ₋₂, gdzie n oznacza liczbę atomów węgla.
Kolejne alkiny w szeregu homologicznym to: etyn (C₂H₂), propyn (C₃H₄), butyn (C₄H₆), pentyn (C₅H₈) i tak dalej. Alkiny możemy zapisywać różnymi wzorami: sumarycznymi (np. C₂H₂), strukturalnymi , półstrukturalnymi (CH≡CH) lub grupowymi.
Warto zapamiętać! Alkiny tworzą izomery położenia wiązania potrójnego (od butynów) oraz izomery szkieletowe (od pentynów). Na przykład butyn może występować jako but-1-yn (CH≡C-CH₂-CH₃) lub but-2-yn (CH₃-C≡C-CH₃).



