Ateny i Sparta - dwa najważniejsze greckie polis

Starożytnych Greków nazywano Hellenami, a ich miasta-państwa to polis. Każde polis miało własny system rządów - w Atenach w V w. p.n.e. panowała demokracja wprowadzona przez wybitnego reformatora Pejsylesa.

Najważniejsze decyzje w Atenach podejmowało Zgromadzenie Ludowe, w którym uczestniczyli wszyscy obywatele. Centrum życia społecznego każdego polis była agora - główny plac miejski, gdzie spotykali się mieszkańcy.

Sparta słynęła z surowego wychowania młodzieży i posiadała najlepszych wojowników w Grecji. Greccy żołnierze piechoty nazywani byli hoplitami i walczyli w szyku zwanym falangą.

Ciekawostka: W 490 r. p.n.e. Ateńczycy pokonali znacznie liczniejszych Persów w słynnej bitwie pod Maratonem, a w 480 r. p.n.e. Grecy powstrzymali kolejną inwazję perską!

Grecja zaczęła się kształtować w VIII w. p.n.e., a V w. p.n.e. to okres największej świetności demokratycznych Aten. Mimo skalistej gleby, Grecy uprawiali oliwki, winorośl i zboża.

Starożytna Grecja i jej mieszkańcy

Starożytna Grecja to górzysty kraj o ubogiej glebie, położony na południu Europy. Warunki geograficzne - góry, liczne wyspy i brak wielkich rzek - sprawiły, że Grecy nigdy nie stworzyli jednego państwa, lecz żyli w osobnych polis.

Grecy osiedlali się głównie w górskich dolinach lub nad morzem, gdzie mogli uprawiać zboże, drzewa oliwne i winorośl. Mimo podziału na polis, łączył ich wspólny język i religia, dzięki czemu uważali się za jeden lud - Hellenów. Swoją ojczyznę nazywali Helladą, a wszystkich nie-Greków pogardliwie określali mianem barbarzyńców.

W Atenach funkcjonowała wyjątkowa demokracja ateńska, oparta na trzech instytucjach: zgromadzeniu ludowym, radzie pięciuset i sądzie ludowym. Ciekawą praktyką był ostracyzm - raz do roku obywatele mogli na glinianych tabliczkach (ostrakach) napisać imię osoby, która ich zdaniem zagrażała demokracji.

Ważne! W demokracji ateńskiej uczestniczyli tylko wolni mężczyźni będący obywatelami. Kobiety zajmowały się głównie prowadzeniem domu, tkaniem i opieką nad dziećmi, choć brały też udział w obrzędach religijnych.

Bogowie i kultura starożytnej Grecji

Starożytni Grecy wierzyli w wielu bogów greckich, którzy mieli ludzkie cechy charakteru i wygląd. Najważniejszym był Zeus - władca bogów i ludzi, którego atrybutem był piorun. Jego żona Hera opiekowała się małżeństwami, a ich córka Atena była boginią mądrości i patronką wojowników.

Innymi ważnymi bogami byli: Apollo (bóg słońca i sztuki), Hermes (posłaniec bogów w sandałach ze skrzydłami), Ares (bóg wojny), Hefajstos (patron kowali), Posejdon (władca mórz) oraz Hades (władca świata zmarłych). Afrodyta była najpiękniejszą boginią i opiekunką zakochanych.

Grecy stworzyli mity - opowieści o bogach i herosach, które wyjaśniały zjawiska przyrody i uczyły moralności. Pozostawili też wielkie dziedzictwo w dziedzinie sztuk plastycznych, teatru, nauki i sportu. Słynny jest Dyskobol - rzeźba Myrona przedstawiająca atletę.

Wiedziałeś? Grecy organizowali igrzyska sportowe ku czci bogów. Na pięciobój składały się: zapasy, bieg, rzut oszczepem, rzut dyskiem i skok w dal.

Mała ilość ziemi uprawnej zmusiła Greków do zakładania kolonii poza ojczyzną, co przyczyniło się do rozprzestrzenienia ich kultury po całym basenie Morza Śródziemnego.