Wielka koalicja antyhitlerowska i konferencja w Teheranie

Wielka Brytania, mimo klęski Francji w 1940 roku, kontynuowała walkę dzięki determinacji Churchilla i króla Jerzego VII. Głównym celem politycznym stało się wciągnięcie USA do wojny. Prezydent Franklin Delano Roosevelt wspierał Brytyjczyków, a w marcu 1941 uchwalono Lend-Lease Act, umożliwiający sprzedaż broni państwom uznanym przez prezydenta za istotne dla amerykańskiego bezpieczeństwa.

14 sierpnia 1941 roku Roosevelt i Churchill podpisali Kartę Atlantycką - ośmiopunktową deklarację przedstawiającą wizję powojennego świata. Przystąpiło do niej 46 państw, w tym Polska i ZSRR. Dopiero atak na Pearl Harbor położył kres amerykańskiej polityce izolacjonizmu, co doprowadziło do utworzenia potężnego bloku sojuszniczego - wielkiej koalicji.

Na konferencji w Teheranie $28.11-1.12.1943$ - pierwszym spotkaniu "Wielkiej Trójki" - ustalono kluczowe plany wojenne: miejsce lądowania sił amerykańsko-brytyjskich we Francji w 1944 roku, linię podziału na Łabie oraz kwestie przyszłych niepodległych państw, w tym Austrii.

Warto zapamiętać! Karta Atlantycka z 1941 roku była pierwszym dokumentem, który oficjalnie formułował cele aliantów w wojnie i wizję powojennego świata, co ostatecznie doprowadziło do utworzenia ONZ.

Front wschodni i działania we Włoszech

Na froncie wschodnim w 1943 roku Hitler zaplanował decydującą bitwę, mającą złamać siły sowieckie. Wcielono młode roczniki i wprowadzono nowe modele czołgów Tygrys i Pantera. Bitwa na Łuku Kurskim $5.07-23.08.1943$ zakończyła się jednak zwycięstwem Sowietów, co stało się punktem zwrotnym na wschodzie.

22 lipca 1944 roku, w trzecią rocznicę niemieckiego ataku na ZSRR, Sowieci rozpoczęli ofensywę kryptonim "Bagration". Operacja ta doprowadziła do rozbicia niemieckich sił na centralnym odcinku frontu. We wrześniu 1944 roku Finlandia zawarła rozejm z ZSRR.

Równolegle na froncie włoskim, po desancie aliantów na Sycylii (10.07.1943), doszło do przewrotu politycznego i obalenia Mussoliniego. Nowy premier, generał Pietro Badoglio, podpisał zawieszenie broni z aliantami. Hitler zareagował brutalnie, a uwolniony Mussolini stanął na czele marionetkowej Włoskiej Republiki Socjalnej.

Najcięższe walki we Włoszech toczyły się na Linii Gustawa. W maju 1944 roku polskie jednostki 2 Korpusu PSZ zdobyły kluczową pozycję niemieckich umocnień - Monte Cassino, co otworzyło aliantom drogę na Rzym, zajęty 4 czerwca 1944 roku.

Ciekawostka! Zdobycie Monte Cassino przez polskich żołnierzy pod dowództwem generała Andersa jest uważane za jedno z najważniejszych polskich zwycięstw II wojny światowej i symbol polskiego wkładu w walkę z faszyzmem.

Utworzenie drugiego frontu

Niemcy, spodziewając się desantu na zachodzie, zbudowali potężny pas umocnień zwany Wałem Atlantyckim. Mimo to 6 czerwca 1944 roku doszło do lądowania wojsk alianckich w Normandii w ramach operacji "Overlord" pod dowództwem generała Dwighta Eisenhowera.

Po przełamaniu nadbrzeżnych fortyfikacji alianci stoczyli ciężkie walki pod Falaise. Sukces militarny przyczynił się do wybuchu powstania w Paryżu 19 sierpnia, co doprowadziło do wyzwolenia stolicy Francji.

Brytyjski marszałek Bernard Montgomery zaplanował ambitną operację "Market-Garden", rozpoczętą 17 września 1944 roku. Jej celem było obejście niemieckiej obrony od północy i wdarcie się do Zagłębia Ruhry - przemysłowego serca Niemiec. Operacja zakończyła się jednak porażką aliantów, co opóźniło ich dalsze postępy.

Uwaga! Lądowanie w Normandii (nazywane D-Day) było największą operacją desantową w historii. Wzięło w niej udział ponad 150 tysięcy żołnierzy, 5 tysięcy okrętów i statków oraz 11 tysięcy samolotów. Jej powodzenie przesądziło o otwarciu zachodniego frontu w Europie.