Historia /

historia początki średniowiecza notatki

historia początki średniowiecza notatki

 1. Cesarstwo Bizantyjskie
Cesarstwo wschodnio rzymskie- cesarstwo bizantyjskie- Bizancjum, nazwa pochodzi od
Konstantynopolu.
Cesarze bizan

Komentarze (1)

Udostępnij

Zapisz

13

historia początki średniowiecza notatki

user profile picture

pola

14 Followers
 

Historia

 

1

Notatka

1 klasa historia notatki do sprawdzianu

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

1. Cesarstwo Bizantyjskie Cesarstwo wschodnio rzymskie- cesarstwo bizantyjskie- Bizancjum, nazwa pochodzi od Konstantynopolu. Cesarze bizantyjscy uznawali się za władców Imperium rzymskiego, po upadku Rzymu. Jednak na zachodzie ta władca była symboliczna. Justynian Wielki- próbował odzyskać ziemie dawnego Imperium rzymskiego. Jego zdobycze okazały się nietrwałe, bo trzy lata po jego śmierci na Italię najechali Longobardowie. Kodyfikacja prawa rzymskiego, zostało ono uporządkowane i ujednolicone, powstał Kodeks Justyniana. Za czasów Justyniana powstały również w Konstantynopolu wspaniałe budowle. Władza cesarska w Bizancjum była nieograniczona. Wszyscy poddani musieli podać na twarz przed władcą i całować jego stopy. Władcę uznawano za pełnomocnika Boga na Ziemi, jego władca rozciągała się na Kościół. Jego głos był decydujący w ustalaniu prawd wiary. Skupiał władzę świecką i religijną- cezaropapizm. Klasztor miał rolę dożywotniego więzienia. Żołnierzom dawano dobra ziemskie, zwłaszcza na terenach pogranicznych, zobowiązywano ich rodziny do dziedziczenia służby wojskowej. Ikony- schematyczne i sformalizowane wizerunki Jezusa i świętych, tradycja tworzenia ikon zachowała się w kulturach innych krajów. Charakterystyczne były postacie z szeroko otworzonymi oczami. Ikonoklaści- skuwali freski zdobiące ściany świątyń lub zamalowywali je wapnem. Kościół Mądrości Bożej- wzniesiony w Konstantynopolu za panowania Justyniana Wielkiego W VII wieku Arabowie najechali na Bizancjum, pozbawili imperium znacznej części terytorium. Flota bizantyjska pokonała arabów za pomocą ,,ognia greckiego", czyli pocisków z tajemnicza substancją palną, której nie można było ugasić wodą, ochronili stolicę. Turcy osmańscy doprowadzili Konstantynopol do upadku 1....

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Pomoc w odrabianiu zadań domowych

Dzięki funkcji zadawania pytań możesz w każdej chwili zadać pytanie i uzyskać odpowiedź od innych uczniów.

Ucz się razem z innymi

Dzięki Knowunity otrzymujesz materiały do nauki od innych w nowoczesny i wygodny sposób, aby jak najlepiej się uczyć. Tutaj uczniowie dzielą się swoją wiedzą, wymieniają się pomysłami i pomagają sobie nawzajem.

Bezpieczne i sprawdzone

Niezależnie od tego, czy chodzi o streszczenia, ćwiczenia czy notatki, Knowunity gromadzi wszystkie treści i tworzy bezpieczne środowisko nauki, do którego dziecko może mieć dostęp w dowolnym momencie.

Pobierz aplikację

Alternatywny zapis:

Mury Teodozjusza- broniły dostępu do miasta od strony lądu 2. Złota brama- główna brama Konstantynopolu 3. Hipodrom- tor wyścigowy dla koni i rydwanów 4. Akwedukt Walensa- dostarczał wodę do miasta 5. Forum Konstantyna- główny plac 6. Galata-osada po przeciwnej stronie Złotego rogu(zatoki) 7. Łańcuch portowy- był rozciągnięty wzdłuż wejścia do Złotego Rogu 8. Cysterna Bazyliki- podziemny zbiornik wody, zaopatrywał w wodę pitną 9. Kościół Mądrości Bożej- Hagia Sophia, miejsce koronacji cesarzy 2. Narodziny i podboje Islamu Arabia to rozległa pustynna kraina, zamieszkana przez koczownicze ludy Przez Arabię przebiegały szlaki kupieckich karawan, w oazach zapatrywali się w wodę. Mekka- osada, tam w ścianie świątyni Kaaba, umieszczono Czarny Kamień, była to świętość całego świata arabskiego. Mekka stała się celem pielgrzymek. Mahomet- twierdził, że we śnie objawił mu się archanioł Gabriel i wyznaczył go na proroka, mającego głosić boskie nakazy. Nauki Mahometa na początku nie zdobyły uznania i popadł on w konflikt przez co uciekł z Mekki do Medyny- hidżra. Zanim Mahomet zmarł zdążył wrócić na czele wojsk do Mekki i zjednać plemiona arabskie. Przywództwo po Mahomecie kolejno obejmowali jego zastępcy- kalifowie Religia głoszona przez Mahometa została nazwana Islamem. Wyznawców islamu nazywano muzułmanami. Islam zakłada istnienie jednego Boga Allacha, którego nauki zostały ogłoszone przez proroka Mahometa. Pięć filarów Islamu: 1. Allach to jeden Bóg, a Mahomet to prorok. 2. Modlitwa odmawiana 5 razy dziennie z twarzą zwróconą w stronę Mekki. 3. Całomiesięczny post, raz w roku. 4. Regularne przekazywanie jałmużny dla ubogich. 5. Pielgrzymka do Mekki. Zalecenia: zakaz picia alkoholu, zakaz spożywania wieprzowiny, dżihad- obowiązek szerzenia wiary. Człowiek po śmierci stawał przed sądem Boga: sprawiedliwych czekał raj, a grzeszników potępienie w piekle. Nauki Mahometa były spisywane przez jego wyznawców, w ten sposób powstał Koran, który składa się z 114 sur, czyli rozdziałów. Koran powinien być czytany w oryginalnym języku, czyli arabskim. Miał być nietłumaczony na inne języki, dlatego wszyscy muzułmanie musieli umieć język arabski. Sunna- opowieści o czynach Mahometa. Księga ta nie jest uznawana przez wszystkie odłamy Islamu. Po śmierci Mahometa rozpoczęły się podboje Arabów, zaczęli od Bizancjum i Persji. Arabowie walczyli w ten sposób na dwa fronty, rozbili obie armię. Kalifowie zajęli całą Syrię, Egipt i Mezopotamie. Dotarli aż do Indii. Niepowodzeniem był atak na Konstantynopol. Charadź- podatek nakładany na ludność niemuzułmańską Emirowie- zarządcy poszczególnych prowincji, z czasem uzyskali oni znaczna samodzielność. Te podziały doprowadziły do wewnętrznych sporów, które doprowadziły do rozpadu imperium kalifów. W islamie wydzieliły się dwa odłamy, co doprowadziło do konfliktów religijnych: Szyci- domagali się uznania swoich przywódców- imamów oraz oparcia islamu tylko na Koranie, bez uwzględniania sunny Sunnici- byli zwolennikami Sunny- była to większość muzułmanów ● Podział na Szyitów i Sunnitów zachował się do dziś. Meczet- charakterystyczna budowla dla kultury islamskiej. Były to miejsca różnych zebrań, modlitw i kazań. Nazywany domem modlitwy. Koran zabraniał tworzenia wizerunków ludzi i zwierząt, dlatego ściany meczetów były zdobione geometrycznymi ornamentami zwanymi arabeskami. Medresa- szkoła koraniczna, była obok meczetu. Mihrab- wskazuje strony świata, w jej stronę powinno się modlić ● Minaret- wysoka wieża obok Meczetu Damaszek- główny ośrodek produkcji metalurgicznej, stal damasceńska. Alhambra- pałac architektury Islamu Cyfry arabskie 3. Na Gruzach Imperium Rzymskiego W zachodniej części upadłego Imperium rzymskiego osiedlili się: Wandalowie, Wizygoci, Frankowie, Ostrogoci. Władca ostrogotów uważał się za Rzymianina, dlatego kontynuował ich tradycje. Justynian Wielki, władca cesarstwa bizantyjskiego, podjął próbę odbudowy Imperium rzymskiego. Bizantyjczycy pokonali Wandalów i Ostrogotów. Jednak jego panowanie okazało się nietrwałe. Arabowie podbili te państwa i pokonali Wizygotów. Z kolei Italię podbili Longobardowie, stąd nazwa Lombardia. Najwcześniej chrześcijanami zostali Wizygoci, ich pierwszym biskupem był Wulfila. Później chrześcijaństwo zaczęły przyjmować inne państwa, ale zgodnie z arianizmem, czyli doktrynie odrzucającej Trójcę Świętą. Przełomowe było przyjęcie chrześcijaństwa przez Franków, ich władca Chlodwig z dynastii Merowingów przyjął chrześcijaństwo. Dzięki temu elementy chrześcijaństwa, rzymskie i germańskie zaczęły się łączyć, a społeczeństwa scalać. Frankowie, rozpoczęli podboje, a królowie z dynastii Merowingów tracili wpływ na rządy. Wzrosło znaczenie majordomów, czyli najwyższych urzędników. Ród Karolingów należał do majordomów, jeden z nich Karol Młot pokonał oddziały arabskie w bitwie pod Poitiers. Jego syn Pepin Krótki po objęciu stanowiska majordoma, postanowił zająć miejsce władcy. Pepin zadbał o poparcie papieża i zapytał się go czy władzę powinien sprawować ten co nosi tytuł, czy ten co pełni obowiązki. Papież odpowiedzi po jego myśli i tak Pepin Krótki został władcą Franków. Byłego władcę zamknięto w klasztorze i ścięto włosy, bo wierzono, że włosy mają moc. Nowy król odwdzięczył się papiestwu i rozbił armię Longobardów, którzy im zagrażali. Tereny zabrane Longobardom przekazał papieżowi, co dało początek Państwu Kościelnemu. Po kilkuset latach od upadu Rzymu barbarzyńskie królestwa okrzepły. Postępowała asymilacja (przejęcie kultury innej ludności) najeźdźców z miejscową ludnością galoromańską (galowie). 4. Imperium Karola Wielkiego Gdy zmarł Pepin Krótki, królestwo Franków, odziedziczyli Karol i Karloman- jego dwaj synowie. Rosło napięcie między braćmi, jednak zanim konflikt wybuchł Karloman zmarł. Okres panowania Karola Wielkiego to głównie wojny. Ostatecznie pokonał Longobardów. Skończył wojnę z Arabami. Rozbił Awarów, którzy byli wówczas najpotężniejszym ludem w Europie. Podbił też lud Sasów i zmusił do przyjęcia chrześcijaństwa. Chciał odnowić cesarstwo, więc planował ślub z bizantyjską cesarzową Ireną. Sytuacja zmieniła się, gdy papież dokonał cesarskiej koronacji Karola bez konsultacji z Konstantynopolem. W efekcie plan zjednoczenia cesarstwa upadł. Po czasie Bizancjum uznało tytuł Karola. Aby kontrować duże państwo, Karol musiał zmienić administrację. Wszystkie rozporządzenia zaczął wydawać na piśmie- kapitularze (zbiory przepisów prawnych). Kraj był podzielony na hrabstwa, które reprezentowali hrabiowie. Na terenach przygranicznych narażonych na atak wroga cesarz tworzył marchie, którymi zarządzali margrabia. Duchowni ze względu na wykształcenie pełnili wysokie stanowiska na dworze władcy. Wczesne średniowiecze- ciemne wieki, nauczanie było prowadzone w klasztorach. Brakowało wykształcenia, nawet mnisi go czasem nie mieli. W konsekwencji źle odprawiali nabożeństwa, dlatego Karol Wielki chciał zorganizować nauczanie duchownych. Twórcą nowego sytemu był Alkuin. Alkuin oparł edukację na koncepcji siedmiu sztuk wyzwoleńczych. Siedem sztuk wyzwoleńczych 1. Muzyka 2. Logika 3. Retoryka 4. Gramatyka 5. Astronomia 6. Arytmetyka 7. geometria pałac w Akwizgranie- rezydencja Karola Wielkiego pismo insularne- pismo używane w konkretnym ośrodku minuskuła karolińska- nowe, proste, czytelne, jednolite pismo. Te zmiany dały początek renesansowi karolińskiemu. Oznaczało to koniec ciemnych wieków.

Historia /

historia początki średniowiecza notatki

historia początki średniowiecza notatki

user profile picture

pola

14 Followers
 

Historia

 

1

Notatka

historia początki średniowiecza notatki

Ta zawartość jest dostępna tylko w aplikacji Knowunity.

 1. Cesarstwo Bizantyjskie
Cesarstwo wschodnio rzymskie- cesarstwo bizantyjskie- Bizancjum, nazwa pochodzi od
Konstantynopolu.
Cesarze bizan

Otwórz aplikację

Udostępnij

Zapisz

13

Komentarze (1)

Z

Piękna notatka 😍😍 bardzo mi się przyda dzięki!

1 klasa historia notatki do sprawdzianu

Podobne notatki

2

Aleksander wielki i jego podboje

Know Aleksander wielki i jego podboje  thumbnail

734

 

1/2

3

wojny grecko-perskie i wojna peloponeska

Know wojny grecko-perskie i wojna peloponeska thumbnail

1021

 

1/2

Więcej

1. Cesarstwo Bizantyjskie Cesarstwo wschodnio rzymskie- cesarstwo bizantyjskie- Bizancjum, nazwa pochodzi od Konstantynopolu. Cesarze bizantyjscy uznawali się za władców Imperium rzymskiego, po upadku Rzymu. Jednak na zachodzie ta władca była symboliczna. Justynian Wielki- próbował odzyskać ziemie dawnego Imperium rzymskiego. Jego zdobycze okazały się nietrwałe, bo trzy lata po jego śmierci na Italię najechali Longobardowie. Kodyfikacja prawa rzymskiego, zostało ono uporządkowane i ujednolicone, powstał Kodeks Justyniana. Za czasów Justyniana powstały również w Konstantynopolu wspaniałe budowle. Władza cesarska w Bizancjum była nieograniczona. Wszyscy poddani musieli podać na twarz przed władcą i całować jego stopy. Władcę uznawano za pełnomocnika Boga na Ziemi, jego władca rozciągała się na Kościół. Jego głos był decydujący w ustalaniu prawd wiary. Skupiał władzę świecką i religijną- cezaropapizm. Klasztor miał rolę dożywotniego więzienia. Żołnierzom dawano dobra ziemskie, zwłaszcza na terenach pogranicznych, zobowiązywano ich rodziny do dziedziczenia służby wojskowej. Ikony- schematyczne i sformalizowane wizerunki Jezusa i świętych, tradycja tworzenia ikon zachowała się w kulturach innych krajów. Charakterystyczne były postacie z szeroko otworzonymi oczami. Ikonoklaści- skuwali freski zdobiące ściany świątyń lub zamalowywali je wapnem. Kościół Mądrości Bożej- wzniesiony w Konstantynopolu za panowania Justyniana Wielkiego W VII wieku Arabowie najechali na Bizancjum, pozbawili imperium znacznej części terytorium. Flota bizantyjska pokonała arabów za pomocą ,,ognia greckiego", czyli pocisków z tajemnicza substancją palną, której nie można było ugasić wodą, ochronili stolicę. Turcy osmańscy doprowadzili Konstantynopol do upadku 1....

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Więcej zabawy podczas nauki z nami

Pomoc w odrabianiu zadań domowych

Dzięki funkcji zadawania pytań możesz w każdej chwili zadać pytanie i uzyskać odpowiedź od innych uczniów.

Ucz się razem z innymi

Dzięki Knowunity otrzymujesz materiały do nauki od innych w nowoczesny i wygodny sposób, aby jak najlepiej się uczyć. Tutaj uczniowie dzielą się swoją wiedzą, wymieniają się pomysłami i pomagają sobie nawzajem.

Bezpieczne i sprawdzone

Niezależnie od tego, czy chodzi o streszczenia, ćwiczenia czy notatki, Knowunity gromadzi wszystkie treści i tworzy bezpieczne środowisko nauki, do którego dziecko może mieć dostęp w dowolnym momencie.

Pobierz aplikację

Knowunity

Nr 1 wśród aplikacji do nauki w Niemczech

Otwórz aplikację

Alternatywny zapis:

Mury Teodozjusza- broniły dostępu do miasta od strony lądu 2. Złota brama- główna brama Konstantynopolu 3. Hipodrom- tor wyścigowy dla koni i rydwanów 4. Akwedukt Walensa- dostarczał wodę do miasta 5. Forum Konstantyna- główny plac 6. Galata-osada po przeciwnej stronie Złotego rogu(zatoki) 7. Łańcuch portowy- był rozciągnięty wzdłuż wejścia do Złotego Rogu 8. Cysterna Bazyliki- podziemny zbiornik wody, zaopatrywał w wodę pitną 9. Kościół Mądrości Bożej- Hagia Sophia, miejsce koronacji cesarzy 2. Narodziny i podboje Islamu Arabia to rozległa pustynna kraina, zamieszkana przez koczownicze ludy Przez Arabię przebiegały szlaki kupieckich karawan, w oazach zapatrywali się w wodę. Mekka- osada, tam w ścianie świątyni Kaaba, umieszczono Czarny Kamień, była to świętość całego świata arabskiego. Mekka stała się celem pielgrzymek. Mahomet- twierdził, że we śnie objawił mu się archanioł Gabriel i wyznaczył go na proroka, mającego głosić boskie nakazy. Nauki Mahometa na początku nie zdobyły uznania i popadł on w konflikt przez co uciekł z Mekki do Medyny- hidżra. Zanim Mahomet zmarł zdążył wrócić na czele wojsk do Mekki i zjednać plemiona arabskie. Przywództwo po Mahomecie kolejno obejmowali jego zastępcy- kalifowie Religia głoszona przez Mahometa została nazwana Islamem. Wyznawców islamu nazywano muzułmanami. Islam zakłada istnienie jednego Boga Allacha, którego nauki zostały ogłoszone przez proroka Mahometa. Pięć filarów Islamu: 1. Allach to jeden Bóg, a Mahomet to prorok. 2. Modlitwa odmawiana 5 razy dziennie z twarzą zwróconą w stronę Mekki. 3. Całomiesięczny post, raz w roku. 4. Regularne przekazywanie jałmużny dla ubogich. 5. Pielgrzymka do Mekki. Zalecenia: zakaz picia alkoholu, zakaz spożywania wieprzowiny, dżihad- obowiązek szerzenia wiary. Człowiek po śmierci stawał przed sądem Boga: sprawiedliwych czekał raj, a grzeszników potępienie w piekle. Nauki Mahometa były spisywane przez jego wyznawców, w ten sposób powstał Koran, który składa się z 114 sur, czyli rozdziałów. Koran powinien być czytany w oryginalnym języku, czyli arabskim. Miał być nietłumaczony na inne języki, dlatego wszyscy muzułmanie musieli umieć język arabski. Sunna- opowieści o czynach Mahometa. Księga ta nie jest uznawana przez wszystkie odłamy Islamu. Po śmierci Mahometa rozpoczęły się podboje Arabów, zaczęli od Bizancjum i Persji. Arabowie walczyli w ten sposób na dwa fronty, rozbili obie armię. Kalifowie zajęli całą Syrię, Egipt i Mezopotamie. Dotarli aż do Indii. Niepowodzeniem był atak na Konstantynopol. Charadź- podatek nakładany na ludność niemuzułmańską Emirowie- zarządcy poszczególnych prowincji, z czasem uzyskali oni znaczna samodzielność. Te podziały doprowadziły do wewnętrznych sporów, które doprowadziły do rozpadu imperium kalifów. W islamie wydzieliły się dwa odłamy, co doprowadziło do konfliktów religijnych: Szyci- domagali się uznania swoich przywódców- imamów oraz oparcia islamu tylko na Koranie, bez uwzględniania sunny Sunnici- byli zwolennikami Sunny- była to większość muzułmanów ● Podział na Szyitów i Sunnitów zachował się do dziś. Meczet- charakterystyczna budowla dla kultury islamskiej. Były to miejsca różnych zebrań, modlitw i kazań. Nazywany domem modlitwy. Koran zabraniał tworzenia wizerunków ludzi i zwierząt, dlatego ściany meczetów były zdobione geometrycznymi ornamentami zwanymi arabeskami. Medresa- szkoła koraniczna, była obok meczetu. Mihrab- wskazuje strony świata, w jej stronę powinno się modlić ● Minaret- wysoka wieża obok Meczetu Damaszek- główny ośrodek produkcji metalurgicznej, stal damasceńska. Alhambra- pałac architektury Islamu Cyfry arabskie 3. Na Gruzach Imperium Rzymskiego W zachodniej części upadłego Imperium rzymskiego osiedlili się: Wandalowie, Wizygoci, Frankowie, Ostrogoci. Władca ostrogotów uważał się za Rzymianina, dlatego kontynuował ich tradycje. Justynian Wielki, władca cesarstwa bizantyjskiego, podjął próbę odbudowy Imperium rzymskiego. Bizantyjczycy pokonali Wandalów i Ostrogotów. Jednak jego panowanie okazało się nietrwałe. Arabowie podbili te państwa i pokonali Wizygotów. Z kolei Italię podbili Longobardowie, stąd nazwa Lombardia. Najwcześniej chrześcijanami zostali Wizygoci, ich pierwszym biskupem był Wulfila. Później chrześcijaństwo zaczęły przyjmować inne państwa, ale zgodnie z arianizmem, czyli doktrynie odrzucającej Trójcę Świętą. Przełomowe było przyjęcie chrześcijaństwa przez Franków, ich władca Chlodwig z dynastii Merowingów przyjął chrześcijaństwo. Dzięki temu elementy chrześcijaństwa, rzymskie i germańskie zaczęły się łączyć, a społeczeństwa scalać. Frankowie, rozpoczęli podboje, a królowie z dynastii Merowingów tracili wpływ na rządy. Wzrosło znaczenie majordomów, czyli najwyższych urzędników. Ród Karolingów należał do majordomów, jeden z nich Karol Młot pokonał oddziały arabskie w bitwie pod Poitiers. Jego syn Pepin Krótki po objęciu stanowiska majordoma, postanowił zająć miejsce władcy. Pepin zadbał o poparcie papieża i zapytał się go czy władzę powinien sprawować ten co nosi tytuł, czy ten co pełni obowiązki. Papież odpowiedzi po jego myśli i tak Pepin Krótki został władcą Franków. Byłego władcę zamknięto w klasztorze i ścięto włosy, bo wierzono, że włosy mają moc. Nowy król odwdzięczył się papiestwu i rozbił armię Longobardów, którzy im zagrażali. Tereny zabrane Longobardom przekazał papieżowi, co dało początek Państwu Kościelnemu. Po kilkuset latach od upadu Rzymu barbarzyńskie królestwa okrzepły. Postępowała asymilacja (przejęcie kultury innej ludności) najeźdźców z miejscową ludnością galoromańską (galowie). 4. Imperium Karola Wielkiego Gdy zmarł Pepin Krótki, królestwo Franków, odziedziczyli Karol i Karloman- jego dwaj synowie. Rosło napięcie między braćmi, jednak zanim konflikt wybuchł Karloman zmarł. Okres panowania Karola Wielkiego to głównie wojny. Ostatecznie pokonał Longobardów. Skończył wojnę z Arabami. Rozbił Awarów, którzy byli wówczas najpotężniejszym ludem w Europie. Podbił też lud Sasów i zmusił do przyjęcia chrześcijaństwa. Chciał odnowić cesarstwo, więc planował ślub z bizantyjską cesarzową Ireną. Sytuacja zmieniła się, gdy papież dokonał cesarskiej koronacji Karola bez konsultacji z Konstantynopolem. W efekcie plan zjednoczenia cesarstwa upadł. Po czasie Bizancjum uznało tytuł Karola. Aby kontrować duże państwo, Karol musiał zmienić administrację. Wszystkie rozporządzenia zaczął wydawać na piśmie- kapitularze (zbiory przepisów prawnych). Kraj był podzielony na hrabstwa, które reprezentowali hrabiowie. Na terenach przygranicznych narażonych na atak wroga cesarz tworzył marchie, którymi zarządzali margrabia. Duchowni ze względu na wykształcenie pełnili wysokie stanowiska na dworze władcy. Wczesne średniowiecze- ciemne wieki, nauczanie było prowadzone w klasztorach. Brakowało wykształcenia, nawet mnisi go czasem nie mieli. W konsekwencji źle odprawiali nabożeństwa, dlatego Karol Wielki chciał zorganizować nauczanie duchownych. Twórcą nowego sytemu był Alkuin. Alkuin oparł edukację na koncepcji siedmiu sztuk wyzwoleńczych. Siedem sztuk wyzwoleńczych 1. Muzyka 2. Logika 3. Retoryka 4. Gramatyka 5. Astronomia 6. Arytmetyka 7. geometria pałac w Akwizgranie- rezydencja Karola Wielkiego pismo insularne- pismo używane w konkretnym ośrodku minuskuła karolińska- nowe, proste, czytelne, jednolite pismo. Te zmiany dały początek renesansowi karolińskiemu. Oznaczało to koniec ciemnych wieków.