Sparta i Ateny - dwie drogi rozwoju polis

Sparta była oligarchią, gdzie władzę sprawowała niewielka grupa przedstawicieli najznamienitszych rodów. Społeczeństwo spartańskie dzieliło się na trzy wyraźne grupy, a pełnoprawni obywatele stanowili bardzo niewielką część populacji. Szczególną cechą tego państwa był system wychowania zwany agoge - obejmujący wszystkich obywateli i prowadzony pod ścisłym nadzorem państwa.

Ateny początkowo również rządziły się przez przedstawicieli kilku rodów, z których wybierano dziewięciu urzędników zwanych archontami. Jednak niepokoje społeczne doprowadziły do reform prawa i ustroju. W rozwiniętej demokracji ateńskiej polis podzielona była na 10 fyl, z których corocznie losowano członków Rady Pięciuset.

Podstawą ateńskiej demokracji był powszechny dostęp do urzędów, ograniczenie liczby kadencji oraz wprowadzenie diet wypłacanych uboższym obywatelom. Dzięki tym rozwiązaniom, nawet mniej zamożni obywatele mogli angażować się w życie polityczne miasta.

Ciekawostka: Choć Sparta i Ateny reprezentowały przeciwne systemy polityczne, obie uważały swoje rozwiązania za najlepsze i najbardziej sprawiedliwe. Spartanie patrzyli z pogardą na "chaotyczną" demokrację ateńską, podczas gdy Ateńczycy uważali spartański system za prymitywny i opresyjny.