Zjednoczenie Włoch i Niemiec

XIX wiek przyniósł Europie wielkie ruchy zjednoczeniowe. Włosi i Niemcy pragnęli żyć we własnych, zjednoczonych państwach narodowych.

Zjednoczenie Włoch (1859-1870) rozpoczęło się od zwycięstwa nad Austriakami w bitwie pod Solferino w 1859 roku. Kluczową rolę odegrał Piemont pod przywództwem Camillo Cavoura. W maju 1860 roku wybuchło powstanie w Królestwie Obojga Sycylii, a Giuseppe Garibaldi poprowadził słynną "wyprawę tysiąca". Proces zakończył się w 1861 roku koronacją Wiktora Emmanuela II na króla Włoch.

W tym samym czasie Prusy pod przywództwem Otto von Bismarcka dążyły do zjednoczenia Niemiec. W przeciwieństwie do Włoch, gdzie przeprowadzano plebiscyty ludności, w Niemczech decydowali władcy i politycy bez udziału ludności. Kluczowymi wydarzeniami były wojna o Szlezwik i Holsztyn (1864) oraz wojna Francji z Prusami (1870).

Ciekawostka: Zjednoczenie Włoch i Niemiec całkowicie zmieniło mapę Europy - jednym ze skutków było przekształcenie Austrii w dualistyczną monarchię Austro-Węgry!

Wojna secesyjna i nowe idee polityczne

Wojna secesyjna w USA (1861-1865) wybuchła z powodu głębokich różnic między Północą i Południem. Północne stany były uprzemysłowione i zamożniejsze, podczas gdy południowe stany opierały się na rolnictwie i plantacjach wykorzystujących pracę niewolników. Głównym punktem sporu stało się niewolnictwo.

Skutki wojny były dramatyczne - wiele ofiar śmiertelnych, ponad milion rannych żołnierzy, zniszczenia na Południu, ale przede wszystkim zniesienie niewolnictwa.

W Europie rozwijał się kolonializm, napędzany wzrostem zapotrzebowania na surowce i towary, których brakowało na kontynencie. Proces ten trwał aż do I wojny światowej w 1914 roku.

W Polsce pojawiały się nowe idee polityczne. W 1893 roku powstały dwie ważne partie: Polska Partia Socjalistyczna (PPS) pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego oraz SDKP. PPS reprezentowała orientację proaustriacką i dążyła do wywołania powstania przeciw Rosji. Z drugiej strony, Roman Dmowski z Narodowej Demokracji promował hasło "Polska dla Polaków" i reprezentował orientację prorosyjską.

Warto zapamiętać: Dwie główne koncepcje odzyskania niepodległości Polski to orientacja proaustriacka Piłsudskiego (powstanie i niepodległe państwo) oraz prorosyjska Dmowskiego (autonomia pod berłem cara jako pierwszy krok ku niepodległości).