Fenicjanie i Hebrajczycy

Fenicjanie zamieszkiwali wąski pas wybrzeża syryjskiego na północ od Palestyny. Choć nigdy nie stworzyli jednolitego państwa, zasłynęli jako świetni żeglarze i handlarze. Zakładali faktorie handlowe w basenie Morza Śródziemnego, w tym słynną Kartaginę.

To właśnie Fenicjanom zawdzięczamy pierwsze historyczne pismo alfabetyczne, które zrewolucjonizowało sposób zapisywania informacji. Ich wkład w historię jest więc nieoceniony!

Hebrajczycy (nazywający siebie Izraelitami) utworzyli państwo w Palestynie. Ich historia jest dokumentowana w Biblii (Pięcioksięgu). Największym zagrożeniem dla młodego królestwa byli sąsiedni Filistyni.

Trzej najważniejsi władcy królestwa Izraela to:

• Saul - dobry dowódca, walczył z Filistynami i Ammonitami
• Dawid - pokonał Filistynów i rozszerzył granice państwa
• Salomon - doprowadził państwo do rozkwitu i wybudował świątynię

Po śmierci Salomona królestwo podzieliło się na Judę ze stolicą w Jerozolimie i Izrael ze stolicą w Samarii. W 587 r. p.n.e. rozpoczęła się niewola babilońska, trwająca do 539 r. p.n.e. Po powrocie z wygnania Żydzi odbudowali państwo i wznieśli drugą świątynię.

Ciekawostka: Wielu Żydów osiedliło się poza Palestyną, tworząc tzw. diasporę - rozproszone skupiska ludności żydowskiej, które przetrwały do dzisiaj.

Judaizm i imperium Persów

Judaizm to najstarsza religia monoteistyczna świata. Opiera się na wierze w jednego Boga i przestrzeganiu jego praw zapisanych w Biblii. Ważnym tekstem dla wyznawców jest także Talmud - zbiór tradycyjnych przepisów prawnych. Centralnym miejscem kultu jest synagoga.

Persowie początkowo podlegali państwu Medów, które obejmowało tereny dzisiejszego Iranu ze stolicą w Ekbatanie. Wspólnie z Babilończykami doprowadzili do upadku potężnej Asyrii.

Historia imperium perskiego to historia wielkich zdobywców:

• Cyrus II Wielki - zjednoczył Persów i Medów, założył dynastię Achemenidów i w ciągu 25 lat podbił cały wschód
• Kambyzes II - podporządkował sobie Egipt
• Dariusz I Wielki - powiększył państwo o tereny dzisiejszego Pakistanu i Trację

Persja była klasycznym przykładem despotyzmu teokratycznego - ustroju, w którym władca sprawuje nieograniczoną władzę, będąc jednocześnie zwierzchnikiem religijnym. Państwo podzielono na jednostki administracyjne zwane satrapiami, zarządzane przez satrapów.

Warto zapamiętać: Religia perska założona przez Zaratustrę była pierwszą religią dualistyczną - wierzono w dwie przeciwstawne siły: dobrego Ahura Mazdę (Pana Mądrego) i złego Arymana.

Persowie zasłynęli również z rozbudowanego systemu dróg, który ułatwiał zarządzanie ich ogromnym imperium. Od prowincji wymagali regularnego płacenia trybutu i lojalności.