Przedmioty

Przedmioty

Więcej

KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.

28.05.2022

1474

76

Udostępnij

Zapisz

Pobierz


KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W
PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W.
1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI
Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne kon

Zarejestruj się

Zarejestruj się, aby uzyskać nieograniczony dostęp do tysięcy notatek. To nic nie kosztuje!

Dostęp do wszystkich materiałów

Dołącz do milionów studentów

Popraw swoje oceny

Rejestrując się akceptujesz Warunki korzystania z usługi i Politykę prywatności.

KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 1. ROZWÓJ KULTURY POLSKIEJ POD ZABORAMI Pierwsze lata po rozbiorach = polskie życie kulturalne koncentrowało się w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wilnie i Krzemieńcu • Szczególną rolę odgrywała Warszawa o 1800 r. - z inicjatywy Stanisława Sołtyka powstało Towarzystwo Przyjaciół Nauk ● ■ wieloletnim prezesem był Stanisław Staszic - fundator jej siedziby na Krakowskim Przedmieściu (Pałac Staszica 1825 r.) ■ po jego śmierci funkcję objął Julian Ursyn Niemcewicz ▪ stanie na straży polskiego dziedzictwa kulturowego ▪ organizacja polskiej nauki ■ należeli do niej zarówno polscy uczeni, lekarze, prawnicy, politycy, jak i przedstawiciele elit intelektualnych Europy Członkowie Towarzystwa spotykali się na dyskusjach naukowych organizowanych w ramach dwóch wydziałów: o Umiejętności (nauk ścisłych) o Nauk (humanistyki) ■ iniciowali oni prace badawcze oraz wydawnicze • 1806-1814 - wydanie wielotomowego Słownika języka polskiego opracowany przez Samuela Bogumiła Lindego • Od 1802 r. wydawano także "Roczniki Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk" o do 1830 r. ukazało się 21 tomów • Towarzystwo dysponowało biblioteką, która od 1811 r. została udostępniona czytelnikom z zewnątrz. KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 1 • Ważną płaszczyzną działalności tej pierwszej pod zaborami instytucji naukowej było utrzymanie stałych kontaktów z innymi placówkami naukowymi o Liceum Krzemienieckim o Wolnym Stowarzyszeniem Przyjaciół Literatury Rosyjskiej w Petersburgu o Kopenhaskim Towarzystwem Weterynaryjnym • Polskie życie naukowo-kulturalne w początkach XIX w. koncentrowało się także na wyższych uczelniach o 1804 - powstanie Liceum Krzemienieckiego w Krzemieńcu na...

Nie ma nic odpowiedniego? Sprawdź inne przedmioty.

Knowunity jest aplikacją edukacyjną #1 w pięciu krajach europejskich

Knowunity jest aplikacją edukacyjną #1 w pięciu krajach europejskich

Knowunity zostało wyróżnione przez Apple i widnieje się na szczycie listy w sklepie z aplikacjami w kategorii edukacja w takich krajach jak Polska, Niemcy, Włochy, Francje, Szwajcaria i Wielka Brytania. Dołącz do Knowunity już dziś i pomóż milionom uczniów na całym świecie.

Ranked #1 Education App

Pobierz z

Google Play

Pobierz z

App Store

Nadal nie jesteś pewien? Zobacz, co mówią inni uczniowie...

Użytkownik iOS

Tak bardzo kocham tę aplikację [...] Polecam Knowunity każdemu!!! Moje oceny poprawiły się dzięki tej aplikacji :D

Filip, użytkownik iOS

Aplikacja jest bardzo prosta i dobrze zaprojektowana. Do tej pory zawsze znajdowałam wszystko, czego szukałam :D

Zuzia, użytkownik iOS

Uwielbiam tę aplikację ❤️ właściwie używam jej za każdym razem, gdy się uczę.

Alternatywny zapis:

Ukrainie o rozwijał się Uniwersytet Wileński o 1808 r. - otwarto w Warszawie Szkołę Praw, a 1809 - Szkołę Lekarską - które następnie weszły w skład powstałego w 1816 r. Uniwersytetu Warszawskiego o 1817 r. Józef Maksymilian hrabia Ossoliński ufundował Zakład Narodowy im. Ossolińskich z siedzibą we Lwowie o 1829 r. - powstanie w Poznaniu Biblioteki Raczyńskich Rozwój nauk historycznych - Joachim Lelewel - autor pierwszego naukowe opracowania historii Polski Mesjanizm polski - prąd religijno-społeczny, który narodził się po upadku powstania listopadowego o wierzono, że polski naród na wzór Mesjasza poprzez walkę i cierpienie odegra decydującą rolę w pokonaniu zła i obejmie nad ludzkością duchowe przywództwo o August Ciszewski o Andrzej Towiański - Polska “Izraelem epoki”, “Chrystus narodów" o popularny wśród Żydów, Rosjan czy Serbów 1. KLASYCYZM POCZĄTKU XIX W. • Na początku XIX w. w kulturze polskiej nadal dominował klasycyzm - odwołujący się do sztuki antycznej o W literaturze reprezentowali go m.in Franciszek Wężyk i Ludwik Osiński • Stałe motywy w polskiej literaturze pierwszych lat tego stulecia - patriotyzm i walka narodowowyzwoleńcza KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 2 o dzięki jego pracom ówcześni czytelnicy mogli zapoznać się z dziejami Legionów Polskich oraz losem żołnierza-patrioty o W tym nurcie tworzył również Julian Ursyn Niemcewicz • Gatunkiem cieszącym się w tym czasie coraz większą popularnością była powieść poruszająca wątki historyczno-patriotyczną-obyczajowe (m.in. J.U. Niemcewicz, Dwaj panowie Sieciechowie), moralizująca (1. Czartoryska, Pielgrzym w Dobromilu), a niekiedy sentymentalna (M. Wirtemberska, Malwina czyli domyślność serca). o twórczość Cypriana Godebskiego - poety legionowego, prozaika, wybitnego działacza niepodległościowego, współtwórcy 2 Legii Polskiej we Włoszech i Legii Naddunajskiej, żołnierza armii Księstwa Warszawskiego. • Do najlepszych dzieł literackich tego czasu zalicza się Rękopis znaleziony w Saragossie Jan Potocki (napisany po francusku). • Franciszek Wężyk (dramatopisarz) Cyprian Godebski (poeta) 1. NARODZINY I ROZWÓJ POLSKIEGO ROMANTYZMU ● Romantyzm - prąd ideowo-artystyczno-literacki dla którego ważną wartością była wolność, walka o tę wolność. Polscy romantycy mówili o odzyskaniu niepodległości, odrzucali kompromisy i nastawiali się na walkę. • W drugim dziesięcioleciu XIX w. na ziemiach polskich młodzi twórcy z coraz większym zainteresowaniem zaczęli sięgać do prac czołowych przedstawicieli europejskiego romantyzmu. • Na podatny grunt trafiły szczególnie hasła wiary w siłę uczucia, przede wszystkim miłości, oraz intuicji i wyobraźni, którym hołdowali romantyczni twórcy - odrzucali oświeceniowy racjonalizm. • Szukali inspiracji w tym co odrębne i niepowtarzalne m.in. w kulturze ludowej i narodowej. Inspirowała ich także historia średniowiecznego rycerstwa ● Głosili kult wolności i buntowali się przeciw ówczesnemu porządkowi polityczno- społecznemu - wpływało to na aktywność europejskich rewolucjonistów • 1818-1830- spór klasyków z romantykami o za jego początek uznaje się rozprawy Kazimierza Brodzińskiego O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej (1818 r.) KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 3 ● • Koniec polskiego romantyzmu - wybuch powstania Styczniowego (22.01.1863) Główne ośrodki polskiego romantyzmu: Wilno i Warszawa, a po upadku powstania listopadowego i emigracji wielu ludzi - Paryż. ● o klasycy - odwoływali się do sztuki antycznej, hołdowali takie wartości jak racjonalność, umiar, harmonia, cenili uniwersalizm i kulturę starożytnych, o romantycy - dominacja uczuć, serce, miłość, walka za naród o Spór objął również architekturę, sztukę, filozofię, a nawet politykę czy obyczaje i postawy życiowe o Zakończył się wraz z wybuchem powstania listopadowego Początek polskiego romantyzmu - 1822 - opublikowanie Ballad i romansów Adama Mickiewicza ● Represje popowstaniowe ograniczyły rozwój kultury w Królestwie Polskim - rolę centrum kulturalnego zaczął w tym czasie pełnić ponownie Kraków Literatura: o Adam Mickiewicz - "Pan Tadeusz", "Dziady", "Konrad Wallenrod" ■ w trakcie studiów na Uniwersytecie Wileńskim należał do grona założycieli m.in. Towarzystwa Filomatów ▪ za udział w tajnych młodzieżowych organizacjach został aresztowany przez władze rosyjskie i zesłany do Rosji ■ 1829 r. - udał się na emigrację i to tam powstały jego największe dzieła o Juliusz Słowacki -"Kordian", "Lilla Weneda", "Balladyna" o Zygmunt Krasiński -"Nie-Boska komedia", "Irydion", "Przedświt" o Aleksander Fredro - "Śluby panieńskie", "Zemsta", "Damy i huzary" o Cyprian Kamil Norwid - "Fortepian Szopena”, “Bema pamięci żałobny rapsod", "Czarne kwiaty" 1. ROMANTYZM W KULTURZE • Idee romantyczne przeniknęły też do muzyki, sztuki i architektury • Eklektyzm - cecha charakterystyczna budowli w stylu romantycznym. Połączeniu wielu stylów m.in. gotyckiego, renesansowego czy barokowego Chętnie stosowano elementy z architektury orientalnej KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 4 • Rezydencje były otaczane przez parki o charakterze naturalnym, w których stawiano sztuczne ruiny np. "domki gotyckie" - miały budzić zadumę nad przeszłością . Z czasem przyjął się styl neogotycki (neogotyzm) - budowle w nim wznoszone przypominały te z czasów średniowiecza o przebudowany w latach 1845-1860 zamek w Kórniku Szczególnego wyrazu nabrało polskie malarstwo romantyczne o wątki narodowowyzwoleńcze o wiele obrazów przedstawiało sceny z powstania kościuszkowskiego czy kampanii napoleońskiej o Aleksander Orłowski o Piotr Michałowski "Somossiera" o Władysław Anycz -malarstwo historyczne "Dzieje Polski w 24 obrazach" o Artur Grottger ▪ uważany za jednego z głównych przedstawicieli polskiego romantyzmu w malarstwie ■ podejmował w swojej twórczości tematykę walki narodowowyzwoleńczej ▪ zasłynął dwoma cyklami rysunków z okresu powstania styczniowego: Polonia i Lituania • Wydźwięk patriotyczny miała również ówczesna muzyka o Fryderyk Chopin - na emigracji "polonezy", "mazurki" o Stanisław Moniuszko - twórca opery narodowej "Halka", "Straszny dwór" o Władysław Żeleński - opery "Konrad Wallenrod", "Stara baśń", "Goplana" • Kultura była narzędziem obrony przed wynarodowieniem • Literatura patriotyczna, poruszająca wątki związane z historią Polski, a także martyrologią Polaków, była postrzegana przez władze zaborcze jako wyjątkowo niebezpieczna o uważano, że służy do kształtowania nastrojów politycznych wśród polskiego społeczeństwa o po upadku powstania listopadowego została poddana pełnej cenzurze KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 5 o na liście pisarzy zabronionych: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Maurycy Mochnacki o cenzorzy nie dopuszczali do druku tekstów, w których były zawarte słowa klucze: lud, ojczyzna, tyran, Polak, patriota, wolność czy demokracja o zwracano uwagę na nastrój utworu i zawarte w nim aluzje 1. ARCHITEKTURA KLASYCYSTYCZNA Drugi okres rozwoju polskiej architektury klasycystycznej - 1795-1815 • Trudna sytuacja polityczna i brak państwowego mecenatu artystycznego -> rozwijało się jedynie budownictwo na prowincji ● • W okresie trzecim - 1815-1830 przy wsparciu władz Królestwa Polskiego oraz arystokracji -> powstają liczne budowle miejsce: kościoły, urzędy, domy handlowe, kamienice • Przebudowie uległa Warszawa - zburzono mury obronne i baszty Wykształcił się wówczas nurt zwany neoklasyczną szkołą warszawską - Antoni Corazzi o Teatr Narodowy, Pałac Staszica, gmach Komisji Przychodów i Skarbu • Jakub Kubicki Chrystian Piotr Aigner • Antoni Brodowski - malarstwo klasycystyczne 1. KULTURA POLSKA NA EMIGRACJI • Ośrodek - Paryż • 1832 - powołano w Paryżu Towarzystwo Literackie Polskie - Czartoryski • lata 50 XIX w. - przekształciło się w Towarzystwo Historyczno-Literackie • 1839 - utworzenie w Paryżu Biblioteki Polskiej • 1832 - utworzenie Towarzystwa Naukowej Pomocy - Czartoryski KULTURA POLSKA W PIERWSZEJ POŁOWIE XIX W. 6