Formowanie się nowych imperiów
Szwecja osiągnęła szczyt swojej potęgi za panowania Karola X Gustawa (1655-1660), zajmując znaczną część Rzeczypospolitej. Mimo późniejszego zwrotu zagrabionych ziem, pozostała potęgą europejską. Równocześnie dynastia Hohenzollernów umacniała pozycję Prus - Fryderyk Wilhelm przyłączył Pomorze Zachodnie do Brandenburgii, a w 1657 roku zniósł zależność lenną Prus od Rzeczypospolitej.
Na wschodzie Europy rozrastało się Imperium Moskiewskie. W XVI wieku car Iwan IV Groźny sprawował absolutną władzę (samodzierżawie) i rozpoczął zajmowanie Syberii oraz rozszerzył granice do Morza Kaspijskiego. Po okresie walk o tron, zwanym Wielką Smutą, w 1613 roku wybrano na cara Michała Romanowa. Ta dynastia znacząco powiększyła terytorium państwa, zajmując część ziem ruskich ze Smoleńskiem, Ukrainę z Kijowem oraz Syberię.
Wiek XVII przyniósł również kres ekspansji tureckiej. Wcześniej, za panowania Sulejmana Wspaniałego, Turcy pokonali Węgrów pod Mohaczem (1526). Jednak Liga Święta (w której skład wchodziły Hiszpania, Wenecja, papiestwo, zakon joannitów, Rzeczpospolita i Rosja) pokonała Turków pod Lepanto w 1571 roku. Pozycja sułtanów osłabła, a wzmocnili się wielcy wezyrowie.
Ostateczny kres ekspansji Imperium Osmańskiego przyniósł pokój w Karłowicach (1699). W jego wyniku Habsburgowie podporządkowali sobie Węgry i Siedmiogród, Wenecja zajęła Dalmację i Grecję, Rzeczpospolita odzyskała ziemie Ukrainy, a Rosja zdobyła dostęp do Morza Azowskiego.
🔍 Zwróć uwagę, że pokój w Karłowicach (1699) stanowił punkt zwrotny w historii Europy – zakończył turecką ekspansję i zapoczątkował nowy układ sił, w którym coraz większe znaczenie zyskiwały Prusy i Rosja.