Ekspansja totalitarnych mocarstw w Europie

ZSRR rozpoczął swoją agresję od Wojny Zimowej z Finlandią, która pomimo heroicznej obrony straciła 10% swojego terytorium. Stalin nie poprzestał na tym - wkrótce zaatakował rumuńską Besarabię oraz całkowicie podporządkował sobie państwa bałtyckie: Litwę, Łotwę i Estonię.

Na zachodzie Europy Hitler rozpoczął błyskawiczną ofensywę. Najpierw zaatakował Danię, która poddała się pierwszego dnia, a następnie Norwegię. Choć Norwegowie stawiali zacięty opór, zwłaszcza w strategicznym porcie w Narwiku, zostali pokonani po wycofaniu się aliantów.

Kluczowym momentem był atak na Francję. Niemcy zastosowali sprytną strategię - zamiast szturmować potężną Linię Maginota (system francuskich fortyfikacji), postanowili ją obejść przez terytoria Holandii, Belgii i Luksemburga. Główne uderzenie miało przebiegać przez góry Ardeny, które alianci błędnie uznali za niemożliwe do przebycia dla broni pancernej.

Warto zapamiętać: Podczas "dziwnej wojny" Francuzi i Brytyjczycy popełnili katastrofalny błąd strategiczny, spodziewając się niemieckiego ataku przez równiny północnej Belgii, podczas gdy Hitler uderzył przez uznawane za nieprzejezdne Ardeny.

Upadek Francji i obrona Wielkiej Brytanii

Niemiecki plan okazał się mistrzowski. Po szybkiej okupacji Luksemburga, Holandii i Belgii, siły pancerne przebiły się przez Ardeny i dotarły do wybrzeża Morza Północnego, odcinając znaczną część wojsk alianckich. Brytyjczykom udało się ewakuować większość żołnierzy spod Dunkierki, ale stracili prawie cały sprzęt wojskowy. Do wojny dołączyły też Włochy pod przywództwem Benito Mussoliniego.

Po klęsce Francji jej terytorium zostało podzielone. Północ z Paryżem znalazła się pod bezpośrednią okupacją niemiecką, a na południu powstało państwo Vichy - marionetkowy reżim kierowany przez marszałka Pétaina, który aktywnie kolaborował z nazistami. Przemysł francuski pracował na potrzeby niemieckiej machiny wojennej, a policja łapała Żydów i przeciwników Hitlera.

Jedynym krajem, który skutecznie opierał się nazistom, pozostała Wielka Brytania. Premier Winston Churchill odrzucił propozycje pokojowe, co zmusiło Hitlera do planowania inwazji morskiej. Najpierw jednak musiał zdobyć przewagę w powietrzu - tak rozpoczęła się Bitwa o Anglię, w której RAF (Royal Air Force) heroicznie odparł ataki Luftwaffe, uniemożliwiając desant.

Ciekawostka: Klęska w Bitwie o Anglię była pierwszą poważną porażką Hitlera i pokazała, że jego armia nie jest niezwyciężona. To właśnie odwaga brytyjskich pilotów, często bardzo młodych, uratowała Europę przed całkowitą dominacją nazistów.

Tymczasem na Bałkanach Niemcy, po zawarciu sojuszy z Węgrami, Rumunią i Bułgarią, przyszli z pomocą Włochom w podboju Grecji i Jugosławii. Lokalne konflikty etniczne między Serbami i Chorwatami ułatwiły inwazję, a pod niemiecką kontrolą powstało marionetkowe Niepodległe Państwo Chorwackie.