Walka z porządkiem wiedeńskim

Po kongresie wiedeńskim w latach 20. XIX wieku ludzie zaczęli się buntować przeciwko nowym zasadom. Powstania narodowe wybuchały we Włoszech, Hiszpanii, Belgii i na ziemiach polskich, bo władcy nie liczyli się z potrzebami swoich narodów.

W Rosji spiskowcy-dekabryści próbowali w 1825 roku obalić cara i wprowadzić republikę, ale przegrali. W odpowiedzi władze stworzyły tajną policję i wzmocniły kontrolę nad społeczeństwem.

We Francji król Karol X tak denerwował ludzi swoimi restrykcyjnymi rządami, że w 1830 roku wybuchła rewolucja lipcowa. Wzmocnił cenzurę, ograniczył parlament i zmniejszył liczbę osób mających prawo głosu - to było za dużo! Władze przejął Ludwik Filip, a burżuazja (najbogatsi mieszkańcy miast) zyskała większą władzę.

Pamiętaj: Burżuazja to właściciele przedsiębiorstw handlowych i produkcyjnych - najważniejsza grupa społeczna tamtych czasów.

Przyczyny i przebieg Wiosny Ludów

Sytuacja w Europie była napięta z kilku powodów. Chłopi w Europie Środkowej nadal odpracowywali pańszczyznę, robotnicy żądali lepszych warunków pracy, a ludność chciała więcej praw. Niemcy i Włosi marzyli o zjednoczeniu swoich krajów, a Polacy - o niepodległości.

Głód w latach 1845-1847 i towarzyszące mu epidemie sprawiły, że ludzie mieli już dość. Wiosną 1848 roku wybuchły rewolucje w wielu krajach - historycy nazywają to "Wiosną Ludów".

We Francji rewolucja lutowa 1848 roku obaliła króla Ludwika Filipa z powodu trudnych warunków życia i skandali finansowych. Utworzono republikę i wprowadzono prawo wyborcze dla wszystkich mężczyzn oraz wolność prasy. Prezydentem został Ludwik Napoleon Bonaparte.

W Prusach król Fryderyk Wilhelm IV musiał zgodzić się na zwołanie parlamentu, zniesienie cenzury i uchwalenie konstytucji, choć później wycofał się z większości ustępstw.

Ciekawostka: Rok 1848 to prawdziwy "rok rewolucji" - powstania wybuchły niemal w całej Europie!

Rewolucje w Austrii, Węgrzech, Włoszech i wojna krymska

W Austrii protesty studentów i robotników zmusiły cesarza Ferdynanda I do powołania nowego rządu i uchwalenia konstytucji z trójpodziałem władzy. Parliament uwłaszczył chłopów, ale nowy cesarz Franciszek Józef I szybko wycofał większość reform.

Węgrzy poszli najdalej - po wybuchu powstania w marcu 1848 roku powołali własny parlament i rząd. Nawet zdetronizowali cesarza i ogłosili niepodległość! Na pomoc przybyli ochotnicy z całej Europy, ale w 1849 roku Rosja pomogła Austrii stłumić powstanie.

We Włoszech rozpoczęły się antyaustriackie wystąpienia mające na celu zjednoczenie kraju. Choć początkowo odnosiły sukcesy na północy, Austriacy szybko odzyskali kontrolę. Nawet w Państwie Kościelnym wybuchła rewolucja, ale papież z pomocą Francji odzyskał władzę.

Wojna krymska (1853-1856) pokazała słabość Rosji. Car Mikołaj I zaatakował Turcję, ale armia rosyjska zaczęła przegrywać. Nowy car Aleksander I szybko zakończył wojnę, a Morze Czarne uznano za obszar neutralny.

Pamiętaj: Mimo że większość rewolucji 1848 roku się nie powiodła, zmieniły one myślenie ludzi o prawach i wolności.