Historia powojenna: Kluczowe przemiany

Początki integracji europejskiej i walka z rasizmem

Po 1956 roku Europa Zachodnia szybko się demokratyzowała, a odwilż w bloku wschodnim oddalała groźbę kolejnej wojny atomowej. Współpraca między krajami nabrała tempa.

W 1957 roku sześć krajów (Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg) podpisało traktaty rzymskie, które stworzyły Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Euratom. To był początek dzisiejszej Unii Europejskiej! Traktaty ustanowiły główne organy: Radę Ministrów, Parlament, Sąd i Komisję.

Tymczasem w USA, mimo upływu stu lat od zniesienia niewolnictwa, na południu wciąż panowała segregacja rasowa. Martin Luther King rozpoczął walkę o równość, stosując bierny opór. Po aresztowaniu Rosy Parks, która odmówiła ustąpienia miejsca białemu w autobusie, sprawa dotarła do Sądu Najwyższego.

Pamiętaj: Przemówienie "Mam marzenie" z 1963 roku to jeden z najważniejszych momentów w historii praw obywatelskich!

W 1964 roku uchwalono ustawę zakazującą dyskryminacji rasowej w miejscach publicznych, szkołach i pracy. King otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za swoją działalność.

Kultura i sztuka po wojnie

Po II wojnie światowej nastąpił boom gospodarczy na Zachodzie, który przyspieszył rewolucję naukowo-techniczną. Telewizja stała się punktem zwrotnym - kultura obrazu zdobyła przewagę nad słowem pisanym.

W literaturze pisarze analizowali ludzką naturę i okrucieństwo. W Ameryce błyszczeli Hemingway i Faulkner, a pod koniec lat 50. pojawili się bitnicy jak Jack Kerouac. We Francji rozwijał się egzystencjalizm, który poruszał kwestie wolności i samotności człowieka.

Teatr absurdu pokazywał ludzi bezskutecznie szukających sensu życia. W kinie francuskim i włoskim tworzyli Godard i Fellini, skupiając się na życiu młodzieży i zwykłych ludzi. Gwiazdy jak Brigitte Bardot i Claudia Cardinale podbiły Europę.

Ciekawostka: Rock'n'roll powstał z połączenia białego country z afroamerykańskim blues!

W Ameryce królowały westerny i musicale, a James Dean i Marlon Brando stali się symbolami młodzieżowego buntu. Elvis Presley został królem rock'n'rolla, rewolucjonizując muzykę na całym świecie.

Nie wszyscy Afroamerykanie popierali pokojowe metody Kinga. Malcolm X organizował grupy o radykalnej ideologii islamskiej, ale został zabity w 1965 roku. W 1966 powstała Partia Czarnych Panter, która stawiała na samoobrońę i współpracę z organizacjami lewicowymi.

Rewolucja obyczajowa lat 60.

Lata 60. to czas gwałtownych przemian obyczajowych! Rewolucja seksualna zmieniła role kobiet w społeczeństwie zachodnim. Wprowadzenie pigułki antykoncepcyjnej rozluźniło normy obyczajowe - zwiększyła się akceptacja dla rozwodów i związków nieformalnych.

Feminizm zyskiwał na popularności, walcząc o pełne równouprawnienie kobiet. W USA już w 1970 roku ponad 40% aktywnych zawodowo kobiet działało w ruchach pokojowych i młodzieżowych subkulturach.

Najpopularniejszym ruchem stali się hipisi - "dzieci kwiaty". Buntowali się przeciwko kapitalizmowi, odrzucali konsumpcyjny styl życia i sprzeciwiali się tradycyjnym instytucjom jak małżeństwo czy Kościół. Byli pacyfistami, ale także promowali narkotyki i wolną miłość.

Ważne: Protesty studenckie w maju 1968 we Francji rozprzestrzeniły się na całą Europę!

Kontestacja - kwestionowanie dotychczasowych zasad społecznych - objęła uniwersytety. W USA studenci protestowali przeciwko wojnie w Wietnamie, w Europie - przeciwko skostniałemu systemowi edukacji. Część postulatów została uwzględniona, więc protesty stopniowo wygasały.

Sobór Watykański II i zmiany w Kościele

Kościół rzymskokatolicki musiał odpowiedzieć na szybkie przemiany społeczne lat 60. Papież Jan XXIII zainicjował reformy i zwołał Sobór Watykański II w 1962 roku. Po jego śmierci dzieło kontynuował papież Paweł VI.

Sobór zakończył się w grudniu 1965 roku. Potwierdzono dotychczasową doktrynę, ale wprowadzono wiele zmian w liturgii, seminariach i zakonach. Zmienił się też stosunek do innych kościołów chrześcijańskich i religii niechrześcijańskich.

Mimo reform, rosnący dobrobyt i rewolucja obyczajowa doprowadziły do laicyzacji społeczeństw zachodnich. Coraz mniej ludzi uczestniczyło w życiu religijnym, zwłaszcza w kościołach protestanckich i katolickich.

Wyjątek: W Polsce i Irlandii Kościół nadal odgrywał ważną rolę ze względów narodowych!

Kościół stopniowo tracił znaczenie w życiu społeczno-politycznym, choć w wielu krajach jego wpływy pozostały znaczące. Reformy posoborowe wywołały dyskusje - tradycjonaliści sprzeciwiali się wprowadzanym zmianom.