Stosunek państw ententy do sprawy polskiej i konferencja pokojowa w Paryżu

Państwa ententy, początkowo reprezentowane przez Rosję, a później przez mocarstwa zachodnie, stopniowo zmieniały swoje stanowisko wobec sprawy polskiej podczas I wojny światowej. Rosja, mimo początkowych obietnic, nie przedstawiła konkretnych planów dotyczących przyszłości Polski.

Quote: "14 sierpnia 1914 r. naczelny dowódca wojsk rosyjskich książę Mikołaj Mikołajewicz wydał odezwę do Polaków. Zapowiadała ona powstanie Polski w ramach państwa rosyjskiego."

Przełomowym momentem było ogłoszenie 14-punktowego programu pokojowego przez prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona 8 stycznia 1918 r. Trzynasty punkt tego programu dotyczył przyznania Polsce pełnej niepodległości i dostępu do morza.

Example: Duży wpływ na stanowisko prezydenta Wilsona miała patriotyczna działalność pianisty Ignacego Jana Paderewskiego.

Konferencja pokojowa w Paryżu ustaliła powojenny porządek w Europie, w tym granice Polski. Polskiej delegacji przewodniczyli Ignacy Jan Paderewski i Roman Dmowski. Ustalenia konferencji obejmowały:

• Włączenie Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego do Polski
• Utworzenie Wolnego Miasta Gdańska
• Zarządzenie plebiscytów na Warmii, Mazurach, Powiślu i Górnym Śląsku

Definition: Plebiscyt - głosowanie ludności mające na celu określenie przynależności państwowej danego terytorium.

28 czerwca 1919 r. polscy delegaci podpisali traktat wersalski, który oficjalnie zakończył I wojnę światową i uznał niepodległość Polski. Dodatkowo, Polska zaakceptowała tzw. mały traktat wersalski, gwarantujący prawa mniejszościom narodowym w kraju.

Polska w czasie 1 wojny światowej przeszła długą drogę od bycia wewnętrznym problemem państw zaborczych do odzyskania niepodległości i uznania na arenie międzynarodowej. Stosunki polsko-niemieckie w tym okresie były skomplikowane i napięte, co miało wpływ na późniejsze relacje między tymi krajami.

Sprawa polska w czasie I wojny światowej - początki i stanowisko państw centralnych

Znaczenie sprawy polskiej w czasie I wojny światowej rosło wraz z przedłużającymi się walkami. Początkowo uważana za wewnętrzny problem państw zaborczych, stopniowo zyskiwała na znaczeniu międzynarodowym. Państwa zaborcze zmieniały swoje podejście, próbując pozyskać Polaków poprzez wykorzystanie ich niechęci do innych zaborców.

Państwa centralne były skłonne utworzyć zależne od siebie państwo polskie. Po sukcesach militarnych w 1915 roku, na zajętych terenach dawnego Królestwa Polskiego utworzono dwa gubernatorstwa: niemieckie z siedzibą w Warszawie i austriackie z siedzibą w Lublinie.

Highlight: 5 listopada 1916 r. ogłoszono manifest dwóch cesarzy, znany jako Akt 5 listopada, zapowiadający powstanie Królestwa Polskiego jako monarchii konstytucyjnej.

W styczniu 1917 r. powstała w Warszawie Tymczasowa Rada Stanu, w której sprawami wojskowymi zajmował się Józef Piłsudski. Jednak w sierpniu tego samego roku została ona rozwiązana z powodu kryzysu przysięgowego.

Vocabulary: Kryzys przysięgowy - odmowa złożenia przysięgi na wierność cesarzom Niemiec i Austro-Węgier przez żołnierzy Legionów Polskich w 1917 roku.

We wrześniu 1917 r. utworzono Radę Regencyjną, która pełniła funkcję najwyższej tymczasowej władzy w Królestwie Polskim do listopada 1918 r.