Historia Starożytnego Izraela – Kluczowe Wydarzenia i Postacie

Biblijne początki i państwo Hebrajczyków

Wszystko zaczęło się od Abrahama, który wyprowadził swój lud z Mezopotamii do ziemi Kanaan. Kiedy nadszedł głód, Hebrajczycy udali się do Egiptu, gdzie z czasem stali się niewolnikami faraona. Mojżesz otrzymał od boga Jahwe misję oswobodzenia swojego ludu.

Po wyjściu z Egiptu Hebrajczycy dotarli do góry Synaj, gdzie zawarli przymierze z bogiem Jahwe. Zasady tego związku zostały zapisane w Dekalogu - dziesięciu przykazaniach. Po 40 latach wędrówki przez pustynię, już po śmierci Mojżesza, Izraelici zajęli ziemię Kanaan.

Przez pierwsze 200 lat Hebrajczycy żyli jako luźny związek plemion. Tylko w czasie wojny wybierali sędziego jako tymczasowego przywódcę. W XI wieku p.n.e. zdecydowali się na wprowadzenie władzy królewskiej.

Król Dawid (X wiek p.n.e.) ustanowił monarchię, rozszerzył granice państwa i uczynił Jerozolimę stolicą. Jego syn Salomon zasłynął jako administrator i budowniczy pierwszej świątyni w Jerozolimie. Po śmierci Salomona (931 r. p.n.e.) państwo podzieliło się na Królestwo Judy na południu i Królestwo Izraela na północy.

Ciekawostka: Salomon wprowadził do armii wozy bojowe - była to prawdziwa rewolucja militarna w tamtych czasach!

Upadek i powstania żydowskie

Królestwo Izraela upadło w 722 r. p.n.e., kiedy zostało podbite przez Asyryjczyków. Królestwo Judy przetrwało dłużej, ale w 586 r. p.n.e. król babiloński Nabuchodonozor zburzył Jerozolimę wraz ze świątynią. Rozpoczęła się niewola babilońska, która trwała do 538 r. p.n.e.

Wyzwolenie przyszło z rąk perskiego władcy Cyrusa II, który pozwolił Żydom wrócić do Palestyny i odbudować świątynię. Od tego momentu Judea stała się prowincją perską, później macedońską, a wreszcie rzymską.

W 168 r. p.n.e. wybuchło powstanie przeciwko Seleukidom, którzy chcieli przekształcić świątynię w miejsce kultu boga Baala. Żydzi utworzyli niezależne państwo rządzone przez dynastię Machabejską, które przetrwało do 63 r. p.n.e.

Pod panowaniem rzymskim wybuchły dwa wielkie powstania żydowskie - w 66 r. i 132 r. n.e. Oba zakończyły się klęską. Po drugim powstaniu cesarz Hadrian zabronił Żydom mieszkania w Palestynie, co doprowadziło do diaspory - rozproszenia po całym imperium.

Pamiętaj: Państwo żydowskie odrodziło się dopiero po II wojnie światowej - po prawie 2000 latach!

Religia żydowska - judaizm

Judaizm nie powstał od razu jako religia monoteistyczna. Na początku Żydzi, podobnie jak inni mieszkańcy Bliskiego Wschodu, byli politeistami. Dopiero od czasów Mojżesza zaczęli czcić wyłącznie jednego boga - Jahwe.

Święta księga Żydów to Stary Testament, czyli część Biblii składająca się z 24 ksiąg. Najważniejszą częścią jest Pięcioksiąg Mojżesza zwany Torą. Oprócz tego istnieje Talmud - zbiór komentarzy do Tory oraz przepisów prawnych i religijnych.

Judaizm stał się pierwszą w pełni monoteistyczną religią w historii ludzkości. To właśnie z tej tradycji wyrosły później chrześcijaństwo i islam.

Warto wiedzieć: Talmud to ogromny zbiór tekstów - jego nauka może zająć całe życie!